Ramy prawne
Adopcję reguluje Księga 1 Kodeksu cywilnego (art. 1:227 i nast.): orzeka ją sąd, jeśli leży w oczywistym interesie dziecka, a dziecko nie ma już czego oczekiwać od rodziców. Warunki: adoptujący jest co najmniej 18 lat starszy od dziecka; dwoje adoptujących musi mieszkać razem trzy lata i opiekować się dzieckiem rok; partner adoptujący dziecko swojego małżonka lub partnera (adopcja pasierba) — rok; dziecko od 12 lat musi się zgodzić. Pary tej samej płci mogą adoptować od 2001 roku; druga matka nie musi od 2014 roku adoptować, jeśli dawca jest nieznany. Adopcję międzynarodową regulowała ustawa Wobka: zgoda zasadnicza ministra, przygotowanie, badanie rodziny przez Raad voor de Kinderbescherming, pośrednictwo licencjonowanej organizacji. Po raporcie komisji Joustra (luty 2021) o dawnych nadużyciach rząd zawiesił nowe wnioski, wznowił w 2022 roku z jedną centralną organizacją, a w maju 2024 roku zdecydował o całkowitym wygaszeniu adopcji międzynarodowej. Ośrodek ekspercki INEA pomaga adoptowanym w poszukiwaniu korzeni.
Dla Polaków w Holandii oznacza to, że adopcja dziecka z Polski przez rodzinę mieszkającą w Holandii nie jest już możliwa — Holandia nie przyjmuje nowych wniosków o adopcję międzynarodową, także z krajów UE. Pozostaje adopcja pasierba (dziecka partnera) oraz adopcja krajowa holenderska, z długim oczekiwaniem.
Najważniejsze punkty
| Adopcja krajowa | Przez sąd; różnica wieku co najmniej 18 lat; 3 lata wspólnego życia dla par; dziecko 12+ musi się zgodzić |
|---|---|
| Adopcja pasierba | Po roku opieki; najczęstsza adopcja w Holandii |
| Pary tej samej płci i osoby samotne | Dopuszczone |
| Adopcja międzynarodowa | Zawieszona w 2021 roku, wznowiona w 2022, wygaszenie od maja 2024 roku; brak nowych wniosków — także z Polski |
| Liczby | Kilkadziesiąt adopcji międzynarodowych rocznie w ostatnich latach; około 20 dzieci oddanych rocznie |
| Korzenie | INEA (Expertisecentrum Interlandelijke Adoptie) — poszukiwania i akta |
W praktyce
- Kto chce adoptować dziecko partnera, składa przez adwokata wniosek do sądu po roku wspólnej opieki; drugi rodzic musi się zgodzić albo nie być już w stanie sprawować władzy, a dziecko od 12 lat jest wysłuchane.
- Kandydaci do dziecka oddanego zgłaszają się do Fiom, która wspiera matki oddające, i do Raad voor de Kinderbescherming w celu badania rodziny; liczba dzieci jest mała, a czas oczekiwania długi.
- Kto ma toczącą się procedurę międzynarodową, pozostaje pod opieką organu centralnego i licencjonowanej organizacji do zakończenia; nowych kandydatów nie wpisuje się.
- Adoptowani szukający korzeni zwracają się do INEA i do akt adopcyjnych organizacji lub Archiwum Narodowego; od 2021 roku istnieje regulacja dostępu do akt.
Koszt i refundacja
Adopcja pasierba kosztuje opłatę sądową (ponad 300 euro) i adwokata, 1 500–3 000 euro; tocząca się adopcja międzynarodowa kosztuje 15 000–30 000 euro za pośrednictwo, podróże i dokumenty.
Ostatnie zmiany
W maju 2024 roku minister ochrony prawnej zdecydował o wygaszeniu adopcji międzynarodowej; toczące się procedury są kończone. Projekt ustawy o macierzyństwie zastępczym i pochodzeniu, który dałby alternatywę dla adopcji po macierzyństwie zastępczym, leżał w 2026 roku jeszcze w parlamencie.
Gdzie się zwrócić
- Rijksoverheid.nl: adopcja, adopcja pasierba i wygaszenie adopcji międzynarodowej.
- Fiom — oddanie i adopcja w Holandii; Raad voor de Kinderbescherming — badanie rodziny.
- INEA (Expertisecentrum Interlandelijke Adoptie) — dla adoptowanych.
Warto wiedzieć
Adopcja dziecka z zagranicy z pominięciem organu centralnego — przez sąd w kraju pochodzenia, także polski sąd rodzinny — jest w Holandii zakazana i prowadzi do odmowy uznania i pobytu dziecka. Od wygaszenia w 2024 roku nowi kandydaci nie mają już legalnej drogi do adopcji międzynarodowej.
Najczęstsze pytania
Czy mieszkając w Holandii, mogę adoptować dziecko z Polski?
Nie. Od maja 2024 roku Holandia nie przyjmuje nowych wniosków o adopcję międzynarodową, a adopcja orzeczona w Polsce bez holenderskiego organu centralnego nie zostanie uznana. Wyjątkiem pozostaje adopcja pasierba, jeśli dziecko partnera mieszka z wami w Holandii od roku — wtedy orzeka sąd holenderski.
Jak długo trwa adopcja pasierba?
Po roku wspólnej opieki nad dzieckiem wniosek składa adwokat; sąd orzeka zwykle w ciągu kilku miesięcy, po wysłuchaniu drugiego rodzica i dziecka od 12 lat. Koszt 1 500–3 000 euro plus opłata sądowa.
Źródła i linki urzędowe
- Rijksoverheid — Adoptie — informacje urzędowe
- Fiom — afstand en adoptie — fundacja ds. pochodzenia
- INEA — Expertisecentrum Interlandelijke Adoptie — ośrodek ekspercki
Sprawdzone linki do źródeł urzędowych lub referencyjnych. Otwierają się w nowej karcie.