Het wettelijke kader
De adoptie staat in Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek (artikelen 1:227 en volgende): ze wordt uitgesproken door de rechtbank als ze in het kennelijk belang van het kind is en het kind niets meer van zijn ouders te verwachten heeft. Voorwaarden: de adoptant is minstens 18 jaar ouder dan het kind; twee adoptanten moeten drie jaar hebben samengeleefd en het kind een jaar hebben verzorgd; een partner die het kind van zijn echtgenoot of partner adopteert (stiefouderadoptie), een jaar; een kind van 12 jaar of ouder moet instemmen. Koppels van hetzelfde geslacht kunnen sinds 2001 adopteren; de duomoeder hoeft sinds 2014 niet meer te adopteren als de donor onbekend is. De interlandelijke adoptie werd geregeld door de Wet opneming buitenlandse kinderen ter adoptie (Wobka): beginseltoestemming van de minister, voorlichting, gezinsonderzoek door de Raad voor de Kinderbescherming, bemiddeling door een vergunninghouder. Na het rapport van de commissie Joustra (februari 2021) over misstanden in het verleden schortte het kabinet nieuwe aanvragen op, hervatte in 2022 met één centrale organisatie, en besliste in mei 2024 de interlandelijke adoptie geheel af te bouwen. Het Expertisecentrum Interlandelijke Adoptie (INEA) begeleidt geadopteerden bij de zoektocht naar hun afkomst.
De kernpunten
| Binnenlandse adoptie | Via de rechtbank; leeftijdsverschil van minstens 18 jaar; 3 jaar samenleven voor koppels; kind van 12+ moet instemmen |
|---|---|
| Stiefouderadoptie | Na 1 jaar verzorging; meest voorkomende adoptie in Nederland |
| Koppels van hetzelfde geslacht en alleenstaanden | Toegelaten |
| Interlandelijke adoptie | Opgeschort in 2021, hervat in 2022, afbouw beslist in mei 2024; geen nieuwe aanvragen |
| Cijfers | Enkele tientallen interlandelijke adopties per jaar in de laatste jaren; ongeveer 20 afstandskinderen per jaar |
| Afkomst | INEA (Expertisecentrum Interlandelijke Adoptie) voor zoektochten en dossiers |
In de praktijk
- Wie het kind van zijn partner wil adopteren, dient via een advocaat een verzoek in bij de rechtbank na een jaar gezamenlijke verzorging; de andere ouder moet instemmen of mag niet meer in staat zijn het gezag uit te oefenen, en het kind van 12 of ouder wordt gehoord.
- Kandidaten voor een afstandskind melden zich bij Fiom, dat de afstandsmoeders begeleidt, en bij de Raad voor de Kinderbescherming voor het gezinsonderzoek; het aantal kinderen is klein en de wachttijd lang.
- Wie een lopende interlandelijke procedure heeft, blijft begeleid door de Centrale autoriteit en de vergunninghouder tot de afronding; nieuwe kandidaten worden niet meer ingeschreven.
- Geadopteerden die hun afkomst zoeken, wenden zich tot INEA en het adoptiedossier bij de vergunninghouder of het Nationaal Archief; sinds 2021 is er een regeling voor de toegang tot de dossiers.
Kosten en vergoeding
Een stiefouderadoptie kost griffierecht (ruim 300 euro) en een advocaat, 1 500 à 3 000 euro; een lopende interlandelijke adoptie kost 15 000 à 30 000 euro aan bemiddeling, reis en documenten.
Recente veranderingen
In mei 2024 besliste de minister voor Rechtsbescherming de interlandelijke adoptie af te bouwen; lopende procedures worden afgerond. Het wetsvoorstel over draagmoederschap en afstamming, dat een alternatief voor de adoptie na draagmoederschap zou bieden, lag in 2026 nog bij het parlement.
Waar u terechtkunt
- Rijksoverheid.nl: adoptie, stiefouderadoptie en de afbouw van interlandelijke adoptie.
- Fiom voor afstand en adoptie in Nederland; de Raad voor de Kinderbescherming voor het gezinsonderzoek.
- INEA (Expertisecentrum Interlandelijke Adoptie) voor geadopteerden.
Goed om te weten
Een kind uit het buitenland adopteren buiten de Centrale autoriteit om — via een rechter in het land van herkomst — is in Nederland verboden en leidt tot weigering van de erkenning en het verblijf van het kind. Sinds de afbouw van 2024 is er voor nieuwe kandidaten geen legale weg meer naar interlandelijke adoptie.
Bronnen en officiële links
- Rijksoverheid — Adoptie — officiële informatie
- Fiom — afstand en adoptie — stichting voor afstammingsvragen
- INEA — Expertisecentrum Interlandelijke Adoptie — expertisecentrum
Gecontroleerde links naar officiële of gezaghebbende bronnen. Ze openen in een nieuw tabblad.