Het wettelijke kader
De wet van 6 juli 2007 betreffende de medisch begeleide voortplanting en de bestemming van de overtallige embryo's en gameten regelt de praktijk, aangevuld door de wet van 2003 over embryo-onderzoek en het KB van 2003 over de terugbetaling. Toegang: elke vrouw, alleen of in koppel, ongeacht seksuele gerichtheid, met een «wensouderovereenkomst» met het centrum; de eicelpunctie kan tot de 45e verjaardag, de terugplaatsing tot de 47e. Terugbetaling door het RIZIV: zes IVF-cycli (laboratoriumkosten) per vrouw tot de 43e verjaardag, met een verplicht beleid van terugplaatsing van één embryo bij jonge vrouwen om meerlingen te vermijden — het Belgische model dat Europa navolgde. Donatie: anoniem of met een gekende donor die het koppel zelf meebrengt; het kind heeft geen recht op de identiteit van een anonieme donor, wat sinds het Grondwettelijk Hof en de Europese rechtspraak ter discussie staat. Pre-implantatie genetische diagnostiek is toegelaten voor ernstige erfelijke aandoeningen. Draagmoederschap heeft geen wettelijk kader: enkele universitaire centra (Gent, Brussel, Luik) begeleiden altruïstische trajecten, en de wensouders worden ouders via adoptie. België is een bestemming voor Franse, Nederlandse en andere Europese patiënten.
De kernpunten
| Toegang | Alle vrouwen, alleen of in koppel; punctie tot 45 jaar, terugplaatsing tot 47 jaar |
|---|---|
| Terugbetaling | 6 IVF-cycli tot de 43e verjaardag (RIZIV); enkelvoudige embryotransfer verplicht bij jonge vrouwen |
| Donoren | Anoniem of gekend; geen recht op identiteit van de anonieme donor |
| PGD | Toegelaten voor ernstige erfelijke aandoeningen |
| Draagmoederschap | Niet geregeld; altruïstisch getolereerd in enkele universitaire centra; afstamming via adoptie |
| Cijfers | Ongeveer 5 % van de geboorten na een vruchtbaarheidsbehandeling; een van de hoogste cijfers van Europa |
In de praktijk
- De huisarts of gynaecoloog verwijst naar een van de erkende fertiliteitscentra; de terugbetaling vereist een aanvraag bij het ziekenfonds vóór de eerste cyclus, met vermelding van het cyclusnummer.
- Buitenlandse patiënten betalen de volledige kosten en vragen terugbetaling in eigen land volgens Richtlijn 2011/24; Nederlandse zorgverzekeraars vergoeden IVF in België tot het Nederlandse tarief en tot 43 jaar.
- Vrouwenkoppels: de meemoeder die met de moeder gehuwd is, wordt automatisch ouder bij de geboorte (wet van 2014); ongehuwd erkent ze het kind bij de gemeente, met de wensouderovereenkomst als bewijs.
- Wie een gekende donor wil, brengt hem zelf mee naar het centrum en laat vooraf een notariële overeenkomst opmaken over zijn rol; de donor heeft geen ouderschapsrechten, maar de overeenkomst voorkomt conflicten.
Kosten en vergoeding
Een terugbetaalde IVF-cyclus kost de patiënt 200 à 600 euro remgeld en medicatie; zonder terugbetaling 3 000 à 5 000 euro; eiceldonatie 5 000 à 8 000 euro. Kunstmatige inseminatie enkele honderden euro's, deels terugbetaald.
Recente veranderingen
Het Raadgevend Comité voor Bio-ethiek en het parlement bespraken in 2023-2025 de opheffing van de donoranonimiteit en een wettelijk kader voor draagmoederschap, zonder wet in 2026. Het Afstammingscentrum (Vlaanderen, 2022) helpt donorkinderen bij hun zoektocht binnen de grenzen van de wet.
Waar u terechtkunt
- De erkende fertiliteitscentra (lijst bij het RIZIV en op de sites van de universitaire ziekenhuizen).
- De Verdwaalde Ooievaar, patiëntenvereniging voor vruchtbaarheidsproblemen.
- Het Afstammingscentrum (Vlaanderen) voor donorkinderen; Sensoa voor informatie over vruchtbaarheid.
Goed om te weten
De Belgische anonimiteit botst met de Nederlandse openheid: een Nederlands koppel dat in België met een anonieme donor behandeld wordt, heeft een kind dat de donor nooit zal kennen, terwijl het in Nederland op 16 jaar zijn identiteit had gekregen. Bespreek dat vooraf, ook met het oog op het kind.
Bronnen en officiële links
- Wet van 6 juli 2007 betreffende de medisch begeleide voortplanting — Belgisch Staatsblad
- RIZIV — terugbetaling van in-vitrofertilisatie — Rijksinstituut voor ziekte- en invaliditeitsverzekering
- De Verdwaalde Ooievaar — patiëntenvereniging
Gecontroleerde links naar officiële of gezaghebbende bronnen. Ze openen in een nieuw tabblad.