Het wettelijke kader
Bij de staatkundige hervorming van 2010 werd de Nederlandse Wet afbreking zwangerschap van toepassing verklaard op de BES-eilanden, met ingang van 2011: de afbreking is toegelaten op verzoek van de vrouw tot de levensvatbaarheid van de foetus, in een ziekenhuis of kliniek met vergunning van het ministerie van VWS. Op Bonaire beschikt Fundashon Mariadal over de vergunning voor vroege afbrekingen, meestal medicamenteus; op Sint Eustatius en Saba verwijst de huisarts naar Bonaire, Sint Maarten (Franse kant) of Curaçao. Het Zorgverzekeringskantoor (ZVK), dat alle inwoners dekt, betaalt de behandeling en, bij medische uitzending, de reis. De afschaffing van de vaste beraadtermijn (2023) en de abortuspil bij de huisarts (2024) gelden in beginsel ook op de eilanden, met aanpassingen aan de lokale zorg. De eilanden zijn daarmee de enige plek in het Caribische deel van het Koninkrijk waar de afbreking wettelijk geregeld is; op Curaçao, Aruba en Sint Maarten blijft ze strafbaar en gedoogd.
De kernpunten
| Wet | Nederlandse Wet afbreking zwangerschap, van toepassing sinds 2011 |
|---|---|
| Termijn | Tot de levensvatbaarheid (24 weken volgens de rechtspraak; in de praktijk vroeger) |
| Waar | Fundashon Mariadal (Bonaire) voor vroege afbrekingen; medische uitzending voor latere |
| Vergoeding | Volledig door het Zorgverzekeringskantoor BES, reis inbegrepen bij uitzending |
| Bedenktijd | Vaste termijn afgeschaft (2023); in overleg met de arts |
| Sint Eustatius en Saba | Verwijzing door de huisarts naar Bonaire, Saint-Martin of Curaçao |
In de praktijk
- Neem contact op met de huisarts of rechtstreeks met Mariadal op Bonaire; de vroege medicamenteuze afbreking gebeurt op het eiland met een controle na twee weken.
- Op Sint Eustatius en Saba: de huisarts vraagt een medische uitzending aan bij het ZVK, dat de vlucht en de behandeling betaalt; de Franse kant van Sint Maarten (Marigot) is de dichtste legale optie, tegen betaling zonder uitzending.
- Voor een afbreking na de termijn van Mariadal: uitzending naar Nederland, waar de klinieken tot 22 weken behandelen; het ZVK beoordeelt de aanvraag snel gezien de termijn.
- Vrouwen van Curaçao of Aruba die op Bonaire willen worden behandeld, betalen zelf: het ZVK dekt alleen inwoners van de BES-eilanden.
Kosten en vergoeding
Gratis voor inwoners van de BES-eilanden via het ZVK, reis inbegrepen bij een goedgekeurde uitzending; voor niet-inwoners enkele honderden dollars bij Mariadal.
Recente veranderingen
De Nederlandse wijzigingen van 2023 (bedenktijd) en 2024 (abortuspil bij de huisarts) werden op de eilanden ingevoerd in de mate waarin de zorgstructuur het toelaat; de eilanden blijven de enige plek in het Caribische deel van het Koninkrijk met een wettelijk kader.
Waar u terechtkunt
- Fundashon Mariadal (Bonaire) en de huisartsen van de drie eilanden.
- Het Zorgverzekeringskantoor BES voor de medische uitzendingen.
- Rijksoverheid.nl (abortus) voor de Nederlandse wet.
Goed om te weten
Legaal, maar op een klein eiland: de discretie is de grootste zorg van veel vrouwen op Bonaire, Sint Eustatius of Saba, waar iedereen elkaar kent. De huisarts is gebonden aan het beroepsgeheim, en een uitzending naar Curaçao of Nederland kan om die reden gevraagd worden.
Bronnen en officiële links
- Rijksdienst Caribisch Nederland — Zorg — Rijksoverheid op de BES-eilanden
- Zorgverzekeringskantoor BES — ministerie van VWS
- Rijksoverheid — Abortus — officiële informatie
Gecontroleerde links naar officiële of gezaghebbende bronnen. Ze openen in een nieuw tabblad.