Het wettelijke kader
Vriendschapsfraude is oplichting (artikel 496 Strafwetboek, sinds 8 april 2026 in het nieuwe Strafwetboek), vaak met informaticabedrog, witwassen en beleggingsfraude via cryptomunten. De klacht wordt ingediend bij de lokale politie of de Federal Computer Crime Unit; het parket vervolgt de Belgische geldezels. Het Meldpunt (meldpunt.belgie.be) van de FOD Economie registreert de meldingen van consumenten, geeft advies en waarschuwt; Safeonweb, van het Centrum voor Cybersecurity België, ontvangt verdachte berichten (verdacht@safeonweb.be) en informeert; de FSMA publiceert waarschuwingen tegen frauduleuze beleggingsplatformen. Card Stop (078 170 170) blokkeert kaarten en Febelfin, de bankenfederatie, voert campagnes. De banken betalen fraude met geautoriseerde overschrijvingen niet terug; bij phishing waarbij de klant zijn codes prijsgaf, oordeelt de Ombudsman in financiële geschillen (Ombudsfin) geval per geval. Het Meldpunt telt jaarlijks meer dan duizend meldingen van vriendschapsfraude, met een gemiddelde schade van enkele duizenden tot tienduizenden euro per slachtoffer. Slachtofferhulp gebeurt via de Centra voor Algemeen Welzijnswerk (CAW) en de diensten slachtofferonthaal van de justitiehuizen.
De kernpunten
| Strafbaar | Oplichting (artikel 496 Strafwetboek; nieuw Strafwetboek 2026); informaticabedrog; witwassen |
|---|---|
| Klacht | Lokale politie of Federal Computer Crime Unit; het parket vervolgt de geldezels |
| Meldpunt | Meldpunt.belgie.be (FOD Economie): advies en registratie; meer dan duizend meldingen van vriendschapsfraude per jaar |
| Safeonweb en Card Stop | Verdachte berichten naar verdacht@safeonweb.be; Card Stop 078 170 170 |
| Banken | Geen terugbetaling bij geautoriseerde overschrijving; Ombudsfin bij geschil |
| Hulp | CAW en slachtofferonthaal van de justitiehuizen; FSMA-waarschuwingen voor nepbeleggingen |
In de praktijk
- Stop elke betaling, bel uw bank om een overschrijving te proberen terug te roepen en blokkeer bij twijfel uw kaart via Card Stop; een SEPA-overschrijving kan soms binnen uren worden tegengehouden.
- Dien klacht in bij de politie met alle bewijzen en meld het bij het Meldpunt van de FOD Economie; stuur verdachte berichten naar verdacht@safeonweb.be. De klacht is nodig voor elke procedure en helpt het parket de Belgische geldezels te vinden.
- Controleer een beleggingsplatform dat een online kennis aanraadt op de waarschuwingslijst van de FSMA vóór u iets stort; de «partner» die u leert beleggen in cryptomunten, is bijna altijd een oplichter.
- Vraag het CAW of het slachtofferonthaal om begeleiding en stel u burgerlijke partij als een geldezel wordt vervolgd: soms is een deel van het geld terug te vorderen.
Kosten en vergoeding
Klacht, Meldpunt, Safeonweb, Card Stop en CAW zijn gratis; een burgerlijke partijstelling kost weinig; een advocaat via de juridische bijstand bij lage inkomens.
Recente veranderingen
Het nieuwe Strafwetboek van 8 april 2026 nam de oplichting over met aangepaste straffen; het Meldpunt en Febelfin meldden in 2024-2025 een stijging van vriendschapsfraude via sociale media en van cryptofraude via daten; de FSMA breidde haar waarschuwingslijst uit.
Waar u terechtkunt
- Meldpunt.belgie.be (FOD Economie) voor melding en advies.
- Safeonweb.be (Centrum voor Cybersecurity België) en Card Stop 078 170 170.
- De FSMA voor waarschuwingen over beleggingsfraude; het CAW voor slachtofferhulp.
Goed om te weten
De Belgische banken betalen een vrijwillige overschrijving niet terug, ook niet als u werd gemanipuleerd: het geld is weg zodra het de rekening verlaat, en een «recuperatiebureau» dat het tegen betaling terughaalt, is een tweede oplichting. Melden helpt anderen; voorkomen — nooit geld aan iemand die u niet ontmoet hebt — helpt uzelf.
Bronnen en officiële links
- Meldpunt — FOD Economie — melding van fraude en misleiding
- Safeonweb — Centrum voor Cybersecurity België — phishing en online fraude
- FSMA — waarschuwingen — Autoriteit voor Financiële Diensten en Markten
Gecontroleerde links naar officiële of gezaghebbende bronnen. Ze openen in een nieuw tabblad.