Yasal çerçeve
Hile ile birini aldatıp zarara uğratmak TCK 157'de dolandırıcılık (1–5 yıl), bilişim sistemleri, banka ya da kredi kurumlarının araç olarak kullanılması, dinî inanç ya da kişinin içinde bulunduğu tehlikeli durumun istismarı halinde nitelikli dolandırıcılıktır (158: 4–10 yıl hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası, suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz); yurt dışından işlenen suçlar da Türk vatandaşı mağdur için Türkiye'de kovuşturulabilir. Başkasının fotoğraf ve kimliğini kullanmak TCK 135–136 (kişisel verilerin kaydedilmesi ve yayılması, 1–4 yıl), müstehcen görüntülerle şantaj TCK 107 (şantaj, 1–3 yıl) ve 105 (cinsel taciz) kapsamındadır. Şikâyet Cumhuriyet savcılığına, polis merkezine ya da Emniyet Siber Suçlarla Mücadele birimlerine (CİMER ve e-Devlet üzerinden de) yapılır; banka işlemleri BDDK düzenlemeleri ve Tüketici Hakem Heyeti'ne tabidir; kişinin kendi yaptığı havale geri istenemez ama alıcı hesap MASAK ve banka aracılığıyla bloke edilebilir. BTK ve USOM zararlı siteleri engeller, e-Devlet «ihbar» kanalı vardır.
Temel noktalar
| Suç | TCK 158/1-f nitelikli dolandırıcılık: 4–10 yıl + ağır adli para cezası; 157 basit: 1–5 yıl |
|---|---|
| Şikâyet | Savcılık, polis, Siber Suçlarla Mücadele Şube; e-Devlet ve CİMER üzerinden de |
| Banka | Kendi yaptığınız havale iade edilmez; alıcı hesabın bloke edilmesi ilk saatlerde mümkün; kart işleminde itiraz |
| Kimlik ve fotoğraf hırsızlığı | TCK 135–136: 1–4 yıl; platforma ve BTK'ya şikâyet |
| Sextortion | TCK 107 şantaj ve 105; ödememek, delil saklamak, şikâyet |
| Yurt dışı failler | Interpol ve adli yardımlaşma; tahsilat nadir; Türkiye ayrıca «çağrı merkezi» dolandırıcılığının kaynağı |
| Uyuşmazlık | Tüketici Hakem Heyeti (bankalarla), BDDK şikâyet; MASAK şüpheli işlem |
| İstatistik | EGM: yılda yüz binlerce bilişim dolandırıcılığı; romantik dolandırıcılıkta ortalama kayıp yüz binlerce lira |
Uygulamada
- Havaleden hemen sonra: bankanın çağrı merkezi (kartın arkasındaki numara) aranır, işlem numarasıyla alıcı hesabın bloke edilmesi istenir — FAST ve EFT saniyeler içinde geçer ama alıcı bankası MASAK bildirimiyle hesabı dondurabilir; kripto transferinde borsaya, kart ödemesinde bankaya itiraz (chargeback) yapılır.
- Şikâyet: Cumhuriyet savcılığına dilekçe ya da polis merkezinde tutanak; ekran görüntüleri, profil bilgileri, IBAN'lar, dekontlar ve yazışmalar eklenir; yazışmalar silinmeden, profil engellenmeden delil alınır. Savcılık soruşturma numarası verir; banka ve sigorta bunu ister.
- Profil ve siteler: platformların «sahte profil / dolandırıcılık» formları, BTK ihbar kanalı (ihbarweb.org.tr) ve USOM; «partner»in önerdiği sahte yatırım siteleri için SPK'nın uyarı listesi ve BDDK'ya bildirim.
- Türkiye'ye özgü senaryolar: «Suriye'de görevli Amerikalı asker», «gemide çalışan mühendis», hediye paketi için «gümrük vergisi», «kripto yatırımı» uygulaması, yurt dışından evlilik vaadiyle vize ya da bilet parası ve 2023'ten beri yapay zekâyla yüz değiştirilmiş görüntülü aramalar.
- Almanya, Fransa, Hollanda ya da Avusturya'daki Türkler yaşadıkları ülkede şikâyet eder (Polizei online, Pharos, politie.nl); fail ya da hesap Türkiye'deyse Türk savcılığına da başvurulabilir; Türkiye merkezli çağrı merkezi dolandırıcılıkları Almanya-Türkiye adli yardımlaşmasıyla kovuşturulmaktadır.
Maliyet ve karşılanma
Savcılığa şikâyet, polis ve BTK ihbarı ücretsizdir; banka itirazı ücretsiz; Tüketici Hakem Heyeti başvurusu ücretsiz. Avukatla tazminat davası nispi harç ve vekâlet ücreti; ceza davasına katılan olarak zarar talebi mümkündür. «Parayı geri alma» hizmeti satan şirketler çoğu zaman ikinci dolandırıcılıktır; ön ödeme istenirse kesinlikle reddedin.
Son değişiklikler
2024'te yürürlüğe giren düzenlemelerle bankalar FAST ödemelerinde alıcı adı doğrulaması ve şüpheli işlem uyarıları uygulamaya başladı; 2025'te EGM Siber Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı yurt dışı merkezli «romantik yatırım» dolandırıcılığı için ayrı bir birim kurdu. Türk mahkemeleri 2025'te yapay zekâ ile üretilen görüntülerle işlenen dolandırıcılıkta nitelikli hâli uyguladı.
Nereye başvurulur
- Cumhuriyet savcılığı ve polis Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlükleri: şikâyet ve soruşturma.
- Banka çağrı merkezi ve BDDK (bddk.org.tr): işlem itirazı ve bloke; Tüketici Hakem Heyeti uyuşmazlıklarda.
- BTK — ihbarweb.org.tr ve USOM: zararlı site ve profil ihbarı.
- SPK — uyarı listesi: sahte yatırım platformları.
Bilmekte fayda var
Kendi onayınızla yaptığınız havaleyi banka «yetkisiz işlem» saymaz ve iade etmez; şans yalnızca ilk saatlerde alıcı hesabın bloke edilmesindedir. Dolandırıcının profili şikâyet edildikten sonra kaybolur — ekran görüntüleri önce alınır. Ve hiç görüşmediğiniz birine para, kimlik fotokopisi ya da mahrem görüntü gönderilmez; «gümrükte kalan hediye» de dahil.
Sık sorulan sorular
Banka paramı iade eder mi?
Kendi yaptığınız havaleyi kural olarak hayır; ama alıcı hesap Türkiye'deyse ilk saatlerde bloke ve MASAK bildirimiyle para dondurulabilir, savcılık kararıyla iade mümkündür. Kart ödemelerinde itiraz (chargeback) yapılır; bankanın reddi Tüketici Hakem Heyeti'ne götürülür.
Fotoğraflarım sahte bir tanışma profilinde kullanılıyor, ne yapabilirim?
Platforma «kimlik taklidi» formuyla bildirin, ekran görüntüsü alın ve savcılığa TCK 135–136 (kişisel verilerin yayılması) ve gerekirse 158'den şikâyet edin; KVKK'ya da başvurabilirsiniz. Sulh ceza hâkimliğinden erişim engeli kararı istenebilir.
Mahrem görüntülerimi yayınlamakla tehdit ediyorlar
Ödemeyin — ödeme yeni talepler getirir. Delilleri saklayın, iletişimi kesin, savcılığa şantaj (TCK 107) ve cinsel taciz (105) şikâyeti yapın, platforma bildirin; StopNCII.org büyük platformlarda görüntülerin yayılmasını engellemeye yardım eder, 18 yaş altı için ÇİM ve savcılık devreye girer.
Kaynaklar ve resmî bağlantılar
- Türk Ceza Kanunu — 157–158, 107, 135–136. maddeler (mevzuat.gov.tr) — tam metin
- EGM Siber Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı — bilgilendirme ve ihbar
- BTK — İhbar Web — zararlı içerik ihbarı
- BDDK — Şikâyet ve bilgilendirme — bankacılık uyuşmazlıkları
Resmî veya güvenilir kaynaklara doğrulanmış bağlantılar. Yeni sekmede açılır.