Yasal çerçeve
1975 Family Law Act kusursuz boşanmayı getirdi: tek neden, on iki ay ayrılıkla kanıtlanan onarılamaz çözülmedir. Boşanma, mal ve ebeveynlik ayrı süreçlerdir ve mal süresi ayrılıktan değil boşanmadan başlar.
Avustralya mahkemesi, eşlerden biri vatandaşsa, Avustralya'da yaşıyorsa ya da orayı yurdu sayıyorsa yetkilidir ve yalnızca kendi hukukunu uygular. Türk mahkemesi de iki Türk vatandaşı için yetkilidir (MÖHUK m. 41) ve kusurun nafakayı etkilediği Türk hukukunu uygular. Avustralya boşanma kararı (divorce order) Türkiye'de kendiliğinden geçerli değildir: Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 27/A uyarınca iki eş birlikte (ya da 90 gün içinde ayrı ayrı) DFAT apostilli ve yeminli tercümeli kararla konsolosluğa başvurarak tescil ettirir; eski eş katılmazsa Türkiye'de aile mahkemesinde tanıma-tenfiz davası. Boşanma daimî ikameti geri almaz; ilişkisi biten geçici partner vizesi (820/309) sahibi vizeyi kaybeder — aile içi şiddet ya da ortak çocuk kanıtlanmazsa.
Temel noktalar
| Neden | 12 ay ayrılıkla gösterilen onarılamaz çözülme |
|---|---|
| Aynı çatı altında ayrılık | Yeminli beyan kanıtıyla kabul edilir |
| Kısa evlilikler | İki yıldan kısa evlilikler danışmanlık ya da mahkeme izni gerektirir |
| Mal süresi | Başvurular boşanmanın kesinleşmesinden 12 ay içinde yapılmalı |
| Ebeveynlik | Çocuğun üstün yararı; 2024 reformları eşit ortak ebeveyn sorumluluğu karinesini kaldırdı |
| Superannuation | Mal olarak bölünebilir — Avustralya anlaşmalarının ana özelliği |
| Uyuşmazlık çözümü | İstismar davaları dışında ebeveynlik başvurularından önce aile uyuşmazlığı çözümü zorunlu |
| Türkiye'de tanınma | 27/A konsolosluk tescili (iki eş) ya da tanıma-tenfiz davası |
| Partner vizesi | Geçici olan ilişki bitince düşer, şiddet ya da çocuk hariç; daimî ikamet kalır |
Uygulamada
- Commonwealth Courts Portal üzerinden çevrimiçi başvurun; ortak başvurular tebligat şartından kurtarır.
- Müzakereden önce superannuation değerlemesi alın — haftalar sürer.
- Her mal anlaşmasını consent order ya da binding financial agreement ile resmîleştirin — gayri resmî anlaşmalar uygulanamaz.
- Ebeveynlik çekişmeliyse aile uyuşmazlığı çözümüne katılın ve belgeyi alın.
- Boşanmanın kesinleştiği gün on iki aylık mal süresini takvime yazın.
- Kesinleşmeden sonra: DFAT apostilli divorce order, yeminli tercüme, iki eş birlikte konsoloslukta 27/A tescili — aksi hâlde Türkiye'de tanıma davası.
- Çocuklar: diğer ebeveynin ya da mahkemenin izni olmadan çocukla Türkiye'ye gitmek Lahey Sözleşmesi'ne göre kaçırma ve federal suçtur; mahkeme çocuğu Airport Watch List'e koyabilir.
Maliyet ve karşılanma
Başvuru harcı (yaklaşık 1 100 AUD, indirim kartı sahipleri için düşük). Adlî yardım gelir ve esas testine tabidir. Türkiye'de 27/A tescili harç ve tercümeyle 150–300 AUD; tanıma davası avukatla 1 000–2 500 AUD.
Son değişiklikler
2024 ebeveynlik reformları çocuğun üstün yararı testini basitleştirdi ve çoğu zaman eşit zaman karinesi diye yanlış okunan eşit ortak ebeveyn sorumluluğu karinesini kaldırdı; 2025 reformu aile içi şiddeti mal değerlendirmesine kattı.
Nereye başvurulur
- Federal Circuit and Family Court of Australia.
- Family Relationship Advice Line ve aile ilişkileri merkezleri.
- Her eyalet ve bölgedeki adlî yardım komisyonları.
- T.C. Sidney ve Melbourne Başkonsoloslukları — 27/A tescili, vekâletname.
Bilmekte fayda var
Avustralya boşanması Türk kurumlarında tescilsiz işlemez: Türkiye'de evli kalırsınız, Türkiye'de yeniden evlenmek bigami olur, eski eş miras iddia eder. Ve boşanma malı bölmez — boşanmadan 12 ay içinde consent order ya da anlaşma yoksa superannuation dahil mal talepleri düşer. Çocukla izinsiz Türkiye'ye gitmek Lahey geri dönüş kararıyla biter.
Sık sorulan sorular
Avustralya'da mı Türkiye'de mi boşanmak daha iyi?
Avustralya'da yaşayan iki Türk için iki mahkeme de yetkilidir. Avustralya boşanması basittir (çevrimiçi, 12 ay ayrılıktan sonra 4 ay), ancak mal ve çocuklar ayrı davalardır; Türk boşanması kusuru dikkate alır ve daha ucuzdur, ancak Avustralya superannuation'ını bölemez (Avustralya mahkemesinden consent order gerekir). Avustralya'da yaşayan çocuklar Avustralya mahkemelerine tabidir.
Avustralya boşanmasını Türkiye'de nasıl geçerli kılarım?
DFAT apostilli divorce order ve yeminli tercümesiyle iki eş birlikte konsolosluğa başvurur (27/A); ayrı başvurular 90 gün içinde olabilir. Eski eş katılmazsa Türkiye'de aile mahkemesinde tanıma davası — avukatla, kural olarak duruşmasız, birkaç ay.
Boşanınca vizemi kaybeder miyim?
Daimî ikameti (801/100) — hayır. Geçici partner vizesini (820/309) — evet, sponsorun aile içi şiddetini (family violence provisions) kanıtlamaz ya da ortak çocuğunuz yoksa; bu durumlarda ilişki bitmiş olsa da daimî vize verilebilir.
Kaynaklar ve resmî bağlantılar
- Federal Register of Legislation — çıkarıldığı ve yürürlükteki federal hukuk
- Services Australia — devlet hizmetleri ve ödemeler
- Federal Circuit and Family Court — Divorce — boşanma başvurusu, süreler, harçlar
Resmî veya güvenilir kaynaklara doğrulanmış bağlantılar. Yeni sekmede açılır.