Yasal çerçeve
İngiltere ve Galler'de saklı pay yoktur: malvarlığınızı dilediğinize bırakabilirsiniz. Düzeltici, Inheritance (Provision for Family and Dependants) Act 1975'tir: eş, eski eş, çocuk, iki yıllık birlikte yaşayan ya da bakmakla yükümlü olunan kişi mahkemeden makul malî geçim isteyebilir. İskoçya farklıdır: hayatta kalan eş ve çocukların taşınır malvarlığı üzerinde vasiyetle kaldırılamayan legal rights'ı vardır. Kuzey İrlanda kendi yasasına tabidir. Vasiyetsiz mirasta eş, yasal bir pay (statutory legacy) artı kalanın bir kısmını alır.
Çiftler için en zararlı kural: İngiltere ve Galler'de evlilik, vasiyet o evlilik düşünülerek yapıldığını belirtmedikçe önceki vasiyeti geçersiz kılar. Pek çok kişi yeniden evlenir ve farkında olmadan vasiyetsiz ölür.
1975 Yasası saklı payın pratik ikamesidir ve bir formalite değildir: mahkemeler birlikte yaşayanlara ve ihtiyaç içindeki yetişkin çocuklara önemli tutarlar vermiştir. Probate kararından itibaren altı aylık süre katıdır ve sık kaçırılır.
İskoçya'nın legal rights kuralı, İngiliz kurallarının tüm Birleşik Krallık'ta geçerli olduğunu sanan aileleri şaşırtır. Eş ve çocuklar taşınır malvarlığından — banka hesapları, yatırımlar, kişisel eşyalar — vasiyete bakılmaksızın sabit pay isteyebilir; araziden değil.
İngiltere'de yerleşik Türk vatandaşı, İngiltere'deki taşınır ve taşınmazları bakımından İngiliz hukukuna göre miras bırakır; Türkiye'deki daire pratikte Türk mahkemesine ve Türk hukukuna (çocuklar ve eş için saklı payla) tabidir. İngiliz grant of probate Türkiye'de işlemez, Türk mirasçılık belgesi de Birleşik Krallık'ta — iki ayrı süreç gerekir.
Temel noktalar
| Yasalar | Wills Act 1837; Administration of Estates Act 1925; Inheritance (Provision for Family and Dependants) Act 1975 |
|---|---|
| İngiltere ve Galler | Aile taleplerine tabi vasiyet serbestisi |
| İskoçya | Eş ve çocukların taşınır malvarlığında legal rights'ı |
| Vasiyetsiz miras | Eşe yasal pay (322 000 sterlin), sonra kalanın yarısı; diğer yarısı çocuklara |
| Birlikte yaşayanlar | Vasiyetsiz mirasta mirasçı değil; iki yıl sonra 1975 Yasası uyarınca talep edebilir |
| Veraset vergisi | 325 000 sterlin vergisiz dilim artı 175 000 konut dilimi, eş muafiyeti, üzerinde yüzde 40 |
| Türk-İngiliz miras | İki ayrı süreç: Birleşik Krallık'ta probate, Türkiye'de sulh hukuk mahkemesi ya da noterden mirasçılık belgesi |
Uygulamada
- Vasiyeti bulun ve kayıtlı olup olmadığını kontrol edin; grant of probate, vasiyet yoksa letters of administration için başvurun.
- Ölümden önceki yedi yıl içindeki bağışlar dahil malvarlığını değerleyin.
- HMRC'ye bildirin ve karar verilmeden önce veraset vergisini ödeyin.
- Varlıkları toplayın, borçları ödeyin ve ancak ondan sonra dağıtın.
- Aile talebi için karar tarihinden itibaren altı aylık süreye dikkat edin.
- Türk vatandaşının ölümünü Londra Başkonsolosluğu'na bildirin (nüfus kaydı) ve Türkiye'deki mallar için Türk mahkemesinden mirasçılık belgesi ile veraset ve intikal vergisi beyanı sürecini başlatın.
Maliyet ve karşılanma
Probate başvuru ücreti sabittir (273 sterlin), çok küçük miraslarda ücret yoktur. Avukatlar tam yönetim için genellikle mirasın yüzde 1–5'ini alır. Veraset vergisi vergisiz dilim üzerinde yüzde 40'tır; eşler ve hayat ortakları arasındaki geçişler tam muaftır, ev doğrudan altsoya geçerse ek dilim uygulanır. Türkiye'de veraset ve intikal vergisi dilimlere göre yüzde 1–10'dur.
Son değişiklikler
Law Commission'ın vasiyet hukuku incelemesi, elektronik vasiyetler ve evliliğin önceki vasiyeti geçersiz kılması kuralının değiştirilmesi dahil şekil şartlarının modernleştirilmesini önerdi.
Nereye başvurulur
- HM Courts and Tribunals Service — probate başvuruları.
- HMRC veraset vergisi yardım hattı ve formları.
- Certainty, the National Will Register — vasiyet kaydı.
- Citizens Advice — ücretsiz ilk rehberlik.
- Çekişmeli ya da sınır ötesi miraslarda probate uzmanı avukat; Londra'da Türkçe konuşan bürolar.
Bilmekte fayda var
İngiliz vasiyeti aynı anda hazır bulunan iki şahidin önünde imzalanmalıdır. Türkiye'de noterde ya da el yazısıyla yapılan vasiyet, şekil bakımından 1961 Lahey Sözleşmesi sayesinde İngiltere'de geçerli olabilir, ancak Birleşik Krallık'taki mallar için İngiliz hukukuna göre ayrı bir vasiyet yapmak çok daha güvenlidir.
Sık sorulan sorular
İngiltere'de çocuklarımı mirastan çıkarabilir miyim?
Vasiyette dışarıda bırakabilirsiniz, ama yetişkin çocuk 1975 Yasası uyarınca makul geçim için başvurabilir ve mahkeme paylaşımı değiştirebilir. Türkiye'deki daire için ise çocukların Türk hukukundaki saklı payı vardır.
Nikâhsız partnerim miras alır mı?
Vasiyetsiz mirasta hayır. İki yıl birlikte yaşadıktan sonra 1975 Yasası uyarınca talepte bulunabilir, ama bu bir hak değil davadır.
Yeniden evlenirsem vasiyetime ne olur?
İngiltere ve Galler'de evlilik, açıkça o evlilik düşünülerek yapılmadıkça önceki vasiyeti geçersiz kılar.
İskoçya'daki legal rights nedir?
Hayatta kalan eş ve çocuklar için taşınır malvarlığında vasiyetle kaldırılamayan sabit paylar.
Kaynaklar ve resmî bağlantılar
- GOV.UK — vasiyet, probate ve miras
- legislation.gov.uk — yasaların kabul edilmiş ve güncellenmiş metinleri
- HMRC — Inheritance Tax — dilimler ve formlar
Resmî veya güvenilir kaynaklara doğrulanmış bağlantılar. Yeni sekmede açılır.