Yasal çerçeve
Konuyu Sağlık Bakanlığı'nın 1990 tarihli 2 sayılı yönetmeliği (Naredba № 2, Наредба № 2 за условията и реда за изкуствено прекъсване на бременност) düzenler; son değişikliği 2000 yılında yapılmıştır. İsteğe bağlı sonlandırma (abort po jelanie, аборт по желание) 12 gebelik haftasına kadar, Ek 1'de sayılan bir engel (genital organlarda akut iltihap, akut enfeksiyon gibi) yoksa her gebe kadına yapılır (m. 7); engel varsa önce tedavi edilir (m. 9). Aile hekimi (личен лекар) ya da kadının seçtiği kadın doğum uzmanı gebelik haftasını tespit eder ve tetkikleri on gün içinde yaptırır (m. 8); işlem hastanede ya da gözlem yatağı olan bir merkezde yapılır (m. 10). 12. haftadan sonra sonlandırma, kadının hayatını, sağlığını ya da doğacak çocuğun yaşama gücünü tehdit eden belgelenmiş bir hastalıkta, hekim kurulunun (комисия) kararıyla 20. haftaya kadar mümkündür; Ek 2'deki listede kadının 16 yaşından küçük ya da 35 yaşından büyük olması da sayılır, kurulun ret kararına yedi gün içinde itiraz edilebilir (m. 15). 20. haftadan sonra yalnızca hayatî tehlikede ya da ağır fetal anomalide izin verilir (m. 12–14). Kısıtlı kadın için yasal temsilcinin rızası aranır (m. 4); 14–18 yaş arasında gencin ve ebeveynin, 14 yaşından küçükte ebeveynin rızası gerekir (Sağlık Kanunu m. 87). Yönetmelik eşin rızasını, danışmayı ya da düşünme süresini öngörmez; hekim taburcu ederken korunma yollarını anlatır (m. 6).
Türkiye'de isteğe bağlı sonlandırma onuncu haftaya kadardır ve evli kadın için eşin rızası aranır (2827 sayılı Kanun); Bulgaristan'da sınır 12. haftanın sonudur ve karar yalnızca kadına aittir. Bulgaristan'da yapılan işleme hastanın vatandaşlığı ne olursa olsun Bulgar kuralları uygulanır. Yönetmelik isteğe bağlı sonlandırmayı „her gebe kadına” tanır, yabancı kadınları açıkça kapsar (m. 2) ve oturma şartı koymaz: Edirne, Kırklareli ya da İstanbul'da yaşayan, çoğu Bulgar vatandaşlığını da koruyan Bulgaristan göçmeni kadınlar için sınırın öte yanındaki hastaneler yasal bir seçenektir; ücret cepten ödenir, kontrol muayenesi önceden planlanmalıdır.
2021 tarihli Kadın Hastalıkları ve Doğum tıbbî standardı (Naredba № 9/2021) sonlandırmayı aletle, vakum aspirasyonuyla ya da ilaçla yapılabilecek işlemler arasında sayar; ilaçla yöntemi her hastane sunmaz. Ulusal Sağlık Sigortası Fonu (НЗОК) isteğe bağlı sonlandırmayı ödemez, tıbbî endikasyonla sonlandırmayı ise sigortalılar için karşılar. Ceza Kanunu akredite bir sağlık kurumu dışında ya da tıbbî standartlara aykırı biçimde sonlandırma yapanı beş yıla kadar hapisle cezalandırır; gebe kadın cezaî sorumluluk taşımaz (m. 126/1, 4).
Temel noktalar
| İsteğe bağlı | 12. gebelik haftasının sonuna kadar, gerekçesiz |
|---|---|
| Tıbbî endikasyon | 20. haftaya kadar, hekim kurulunun kararıyla |
| Eşin rızası | Aranmaz — Türkiye'deki kuralın aksine |
| Küçükler | 14–18 yaş: gencin ve ebeveynin rızası; 14 yaşından küçükte ebeveyn |
| Bekleme süresi | Yok; tetkikler on gün içinde |
| Ücret | İsteğe bağlıda kadın öder; Şeynovo devlet hastanesinde 190–235 avro |
| Sağlık sigortası | Yalnızca tıbbî endikasyonla sonlandırmayı karşılar |
Uygulamada
- Hemen aile hekiminize ya da bir kadın doğum uzmanına gidin: hafta son âdetin ilk gününden sayılır ve tetkikler için on gün tanınır.
- 18 yaşından küçükseniz ebeveyninizin ya da vasinizin rızası gerekir; 14 yaşından itibaren sizin rızanız da alınır.
- İlaçla yöntemi isteyecekseniz hastanenin bunu sunup sunmadığını önceden sorun; işlem kural olarak günübirlik yatışla yapılır.
- Türkiye'den gelecekseniz tetkik, işlem ve kontrol tarihlerini hastaneyle önceden planlayın; sonrasında kanama ya da ateş olursa hemen acil servise gidin.
Maliyet ve karşılanma
İsteğe bağlı sonlandırmayı kadın öder; Sofya'daki Şeynovo devlet doğum hastanesinde 190 avro, ekip seçimiyle 235 avro, ilaçla yöntemde ekip seçimi ve kontrol muayenesiyle birlikte 235 avrodur; özel kliniklerde fiyatlar değişir. Tıbbî endikasyonla sonlandırmayı sigortalılar için Ulusal Sağlık Sigortası Fonu karşılar.
Son değişiklikler
1990 tarihli yönetmelik en son 2000'de değişti; 12 haftalık süre o günden beri aynıdır. Kadın Hastalıkları ve Doğum tıbbî standardı 2021'de yenilendi (Bulgar Resmî Gazetesi, sayı 41/2021) ve ilaçla sonlandırmayı da yöntemler arasında sayıyor. Bulgaristan 1 Ocak 2026'da avroya geçti; hastane tarifeleri avroyla ilan ediliyor.
Nereye başvurulur
- Aile hekimi (личен лекар) ya da kadın doğum uzmanı: gebelik haftasının tespiti, tetkikler, sevk.
- Kadın doğum hastaneleri ve hekim kurulları (комисия): işlem ve tıbbî endikasyon kararı.
- Ulusal Sağlık Sigortası Fonu (НЗОК): tıbbî endikasyonda masrafların karşılanması.
- Bulgaristan Aile Planlaması Derneği (БАСП, safesex.bg): bilgilendirme ve projeler.
Bilmekte fayda var
Süre son âdetin ilk gününden hesaplanır, gebeliğin fark edildiği günden değil: tetkikler için on gün tanındığından son haftaya bırakan 12 haftalık sınırı kaçırabilir ve sonrasında yalnızca belgelenmiş tıbbî endikasyon kalır. İnternette satılan ruhsatsız „kürtaj hapları” tehlikelidir.
Sık sorulan sorular
Bulgaristan'da kürtaj için kocamın izni gerekir mi?
Hayır. Bulgar yönetmeliği eşin rızasını aramaz; karar yalnızca gebe kadına aittir ve Türk vatandaşı olsanız da Bulgaristan'daki işleme Bulgar kuralları uygulanır. Türkiye'de ise evli kadın için eşin rızası yasal şarttır.
Türkiye'de yaşıyorum; Bulgaristan'da isteğe bağlı sonlandırma yaptırabilir miyim?
Evet: yönetmelik bu hakkı her gebe kadına tanır ve oturma şartı koymaz; süre 12. gebelik haftasının sonudur. Bedelini kendiniz ödersiniz, Bulgar sağlık sigortası karşılamaz.
17 yaşındayım; ailemin haberi olmadan sonlandırma yaptırabilir miyim?
Hayır. Sağlık Kanunu'na göre 14–18 yaş arasında sizin rızanızla birlikte ebeveyninizin ya da vasinizin rızası da gerekir. Danışma, koruyucu muayene ve tetkikler için ise 16 yaşından itibaren ebeveyn rızası aranmaz (m. 87/3).
Kaynaklar ve resmî bağlantılar
- Naredba № 2/1990 — gebeliğin sonlandırılmasının koşulları (lex.bg) — m. 2, 4, 6–15, Ek 1–2
- Nakazatelen kodeks — Bulgar Ceza Kanunu (lex.bg) — m. 126
- Zakon za zdraveto — Bulgar Sağlık Kanunu (lex.bg) — m. 87
- Naredba № 9/2021 — tıbbî standart (ciela.net) — yöntemler
- II. SAGBAL Şeynovo (Sofya) — fiyat listesi — ücretler
- Mevzuat Bilgi Sistemi — 2827 sayılı Kanun
Resmî veya güvenilir kaynaklara doğrulanmış bağlantılar. Yeni sekmede açılır.