Yasal çerçeve
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (2005) cinsel dokunulmazlığa karşı suçları 102–105. maddelerde düzenler. Cinsel saldırı (102): cinsel davranışlarla bir kimsenin vücut dokunulmazlığını ihlal etmek, şikâyet üzerine 5–10 yıl; sarkıntılık düzeyinde kalırsa 2–5 yıl; vücuda organ ya da cisim sokulmasıyla 12 yıldan az olmamak üzere hapis (bu hal şikâyete bağlı değildir); eşe karşı işlenmesi şikâyete bağlıdır; beden ya da ruh bakımından kendini savunamayan kişiye, kamu görevi kötüye kullanılarak, üçüncü derece dahil akrabaya, silahla ya da birden fazla kişiyle işlenmesi cezayı yarı oranında artırır. Çocukların cinsel istismarı (103): 15 yaşını doldurmamış çocuğa her cinsel davranış, 8–15 yıl, penetrasyonla 16 yıldan az olmamak üzere; 15–18 yaş için cebir, tehdit ya da hile aranır. Reşit olmayanla cinsel ilişki (104): 15 yaşını bitirmiş çocukla zor kullanmadan cinsel ilişki, şikâyet üzerine 2–5 yıl; fail çocuktan beş yaştan büyükse şikâyet aranmaz ve ceza iki kat. Cinsel taciz (105): bedensel temas olmadan, 3 ay–2 yıl, şikâyete bağlı. Kanun «rıza» sözcüğünü tanımlamaz ama içtihat rızayı hukuka uygunluk nedeni sayar; kadının direnç göstermemesi rıza sayılmaz (Yargıtay). Cinsel suçlarda zamanaşımı 15 yıldır, çocuklara karşı suçlarda ergin olmadan işlemez. Adli muayene Adli Tıp Kurumu ya da hastanelerce yapılır; 2016'dan beri Çocuk İzlem Merkezleri (ÇİM) çocuk mağdurları tek seferde dinler.
Temel noktalar
| Cinsel saldırı | TCK 102: rıza dışı cinsel davranış; 5–10 yıl; penetrasyonla 12 yıldan az olmamak üzere |
|---|---|
| Sarkıntılık | Ani ve kesintili dokunma: 2–5 yıl; şikâyete bağlı |
| Rıza yaşı | 15 yaş altı her cinsel davranış istismar (TCK 103); 15–17 rızalı ilişki şikâyete bağlı suç (TCK 104) → fiilen 18 |
| Eşe karşı | Suç (2005'ten beri); soruşturma eşin şikâyetine bağlı |
| Cinsel taciz | TCK 105: temas olmadan; 3 ay–2 yıl; iş yerinde ağırlaştırılmış |
| Zamanaşımı | 15 yıl; çocuk mağdurlarda ergin olunca başlar |
| Adli muayene | Hastane acil ya da Adli Tıp; savcılık talimatı; 72 saat içinde en değerli |
| Yardım hatları | ALO 183, KADES uygulaması, 155 polis, Mor Çatı 0212 292 52 31 |
Uygulamada
- Saldırıdan sonra: güvenli bir yer, mümkünse yıkanmadan ve üst değiştirmeden hastane acil servisi; acil doğum kontrolü, HIV profilaksisi (72 saat) ve enfeksiyon tedavisi; adli rapor için savcılık talimatıyla Adli Tıp ya da hastanenin adli muayene birimi — muayene şikâyet olmadan da istenebilir, karar sonra verilir.
- Şikâyet karakolda, jandarmada ya da doğrudan Cumhuriyet savcılığında yapılır; mağdur ifadesini kadın polis ya da savcıya verme, yanında güvendiği kişi ya da avukat bulundurma, baro kadın hakları merkezinden ücretsiz vekil (CMK zorunlu müdafi gibi mağdur vekili) isteme hakkına sahiptir. Çocuklar ÇİM'de tek seferde dinlenir.
- Koruma: 6284 sayılı kanun cinsel şiddette de uzaklaştırma, gizlilik ve konut tahsisi kararlarını kapsar; aile mahkemesi ya da kaymakamlık aynı gün karar verir; ŞÖNİM ve belediye sığınakları barındırır.
- Destek: Mor Çatı (0212 292 52 31), Cinsel Şiddetle Mücadele Derneği (destek ve bilgi), Kadın Dayanışma Vakfı (Ankara), baroların kadın hakları merkezleri; erkek mağdurlar için aynı hukuki yollar geçerlidir.
- Almanya, Fransa, Hollanda ya da Avusturya'da yaşayan Türkler: şikâyet olayın olduğu ülkede, tercümanla (AB hukuku) yapılır; rıza yaşı (Almanya ve Avusturya 14, Fransa 15, Hollanda 16) ve tanımlar farklıdır; Türk konsoloslukları polisle iletişimde yardım eder.
Maliyet ve karşılanma
Şikâyet, soruşturma ve adli muayene ücretsizdir; hastanede acil bakım SGK'sızlar için de acil kapsamında karşılanır. Baro adli yardımı ve mağdur vekili ücretsizdir; manevi tazminat ceza mahkemesinde katılan olarak ya da hukuk mahkemesinde istenir. ŞÖNİM, sığınak ve ALO 183 ücretsizdir.
Son değişiklikler
2024–2025 yargı paketleri cinsel suçlarda infaz indirimlerini daralttı ve çocuk istismarında «iyi hal» indirimini sınırladı; Yargıtay 2025'te sarkıntılıkla cinsel saldırı arasındaki sınırı ve rızanın alkol etkisindeki geçersizliğini pekiştirdi. İstanbul Sözleşmesi'nden 2021'de çekilmeye rağmen 6284 sayılı kanun yürürlüktedir; rıza temelli açık bir tanım için sivil toplum kampanyası sürüyor.
Nereye başvurulur
- Cumhuriyet savcılığı, polis (155) ya da jandarma: şikâyet ve adli muayene talimatı.
- Adli Tıp Kurumu şube müdürlükleri ve hastanelerin adli muayene birimleri: delil ve rapor.
- Baro kadın hakları merkezi / adli yardım bürosu: ücretsiz avukat.
- Mor Çatı, Cinsel Şiddetle Mücadele Derneği, Kadın Dayanışma Vakfı: danışmanlık ve destek; çocuklar için ÇİM.
Bilmekte fayda var
Sessiz kalmak, direnmemek ya da alkollü olmak rıza değildir ve Yargıtay bunu pekiştiriyor; buna karşılık eşe karşı cinsel saldırı şikâyete bağlı olduğundan şikâyetten vazgeçilirse dava düşer. Adli muayene için şikâyet şart değildir ama izler birkaç günde silinir: muayene 72 saat içinde yaptırılıp karar sonra verilebilir. 15–17 yaş arası «rızalı» ilişki bile şikâyet üzerine suçtur — özellikle yaş farkı beşten büyükse şikâyet aranmaz.
Sık sorulan sorular
Eşim beni zorluyor, bu suç mu?
Evet: TCK 102/2 eşe karşı cinsel saldırıyı açıkça düzenler ve evlilik hiçbir cinsel eyleme hak vermez. Soruşturma eşin şikâyetine bağlıdır; 6284 sayılı kanunla aynı gün uzaklaştırma kararı alınabilir ve baro ücretsiz avukat sağlar.
Türkiye'de rıza yaşı kaçtır?
Fiilen 18: 15 yaşını doldurmamış çocukla her cinsel eylem istismardır, 15–17 yaşındaki çocukla zor kullanmadan ilişki de şikâyet üzerine suçtur (fail beş yaştan büyükse şikâyetsiz). Yaşıt gençler arasında kovuşturma nadirdir ama yasal olarak mümkündür.
Yıllar sonra şikâyet edebilir miyim?
Evet: zamanaşımı cinsel saldırıda 15 yıldır ve çocukken yaşanan istismarda 18 yaşını doldurduktan sonra başlar. Delil zorlaşır ama mağdur beyanı ve tanıklar delildir.
Kaynaklar ve resmî bağlantılar
- Türk Ceza Kanunu — 102–105. maddeler (mevzuat.gov.tr) — tam metin
- Adli Tıp Kurumu — adli muayene birimleri
- Cinsel Şiddetle Mücadele Derneği — bilgi ve destek
- Mor Çatı Kadın Sığınağı Vakfı — dayanışma merkezi ve sığınak
Resmî veya güvenilir kaynaklara doğrulanmış bağlantılar. Yeni sekmede açılır.