Yasal çerçeve
Cinsel suçlar 1968 tarihli Ceza Kanunu'nun (Nakazatelen kodeks, Наказателен кодекс) 149. ve devamı maddelerinde düzenlenir. 17 Mart 2026'da yayımlanan değişiklik (Bulgar Resmî Gazetesi, sayı 27/2026) koruma yaşını 14'ten 16'ya çıkardı: 16 yaşını doldurmamış kişiyle cinsel ilişki (m. 151) ve cinsel istek tatmini amaçlı eylemler (bludstvo, блудство, m. 149) suçtur; tecavüzün ağırlaştırılmış hâlinde (m. 152/4) ve ilgili diğer maddelerde de sınır 16'dır. Tecavüz (iznasilvane, изнасилване, m. 152), kendini savunamayan ve rıza vermeyen bir kadınla, zor ya da tehditle veya onu çaresiz duruma sokarak kurulan cinsel ilişkidir; temel ceza iki ila sekiz yıl, ağırlaştırılmış hâllerde yirmi yıla kadar hapistir. Yasa zorlamaya dayalı tanımı korur; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi 4 Aralık 2003 tarihli M.C./Bulgaristan kararında her durumda fiziksel direniş arayan katı yaklaşımın Sözleşme'nin 3. ve 8. maddelerini ihlal ettiğine, rızasız her cinsel eylemin etkili biçimde kovuşturulması gerektiğine hükmetti. Hükümde eşler için istisna yoktur; eşin cinsel şiddeti aynı zamanda aile içi şiddettir (Aile İçi Şiddete Karşı Koruma Kanunu m. 2). Bulgarca bilmeyen kişi ceza muhakemesinde ana dilini kullanır ve kendisine tercüman atanır (Ceza Muhakemesi Kanunu m. 21/2).
Türk Ceza Kanunu'nda 15 yaşını doldurmamış çocukla her cinsel eylem istismardır (TCK 103), 15–18 yaş arasındaki çocukla rızalı ilişki şikâyete bağlı suçtur (TCK 104); fiilî sınır 18'dir. Bulgaristan'da 16 yaşını dolduran kişinin rızası geçerlidir, bu yaşın altında rıza suçu ortadan kaldırmaz. Değişiklik yaşıtlar için istisna öngörmediğinden basında eleştirildi: 14 ve 15 yaşındaki iki gencin ilişkisi bile teorik olarak ceza hukukuna girebilir. Evlenme yaşı Aralık 2023'ten beri istisnasız 18'dir; zorla evlendirme ayrı bir suçtur.
Bulgaristan'da işlenen fiile Bulgar hukuku uygulanır; mağdur Türkiye'de yaşasa da şikâyet Bulgar polisine ya da savcılığına yapılır. Türkiye'de eşe karşı cinsel saldırı şikâyete bağlıdır; Bulgaristan'da eşin cinsel şiddetine uğrayan mağdur ayrıca bölge mahkemesinden koruma kararı isteyebilir. Mağdur ceza davasına katılıp tazminat isteyebilir; geliri yetersizse Ulusal Adlî Yardım Bürosu ücretsiz yardım eder, Suç Mağdurlarına Yardım ve Tazminat Ulusal Konseyi (Национален съвет за подпомагане и компенсация на пострадали от престъпления) psikolojik danışma ve ağır suçlarda devlet tazminatı sağlar.
Temel noktalar
| Koruma yaşı | 16; Mart 2026'ya kadar 14 |
|---|---|
| Tecavüz | Ceza Kanunu m. 152: 2–8 yıl, ağırlaştırılmış hâllerde 20 yıla kadar |
| Rıza | Yasa zorlama modelini korur; AİHM (M.C./Bulgaristan, 2003): direniş şartı aranamaz |
| Evlilik | Eşler için istisna yok; eşin cinsel şiddeti aile içi şiddettir |
| Tercüman | Ceza muhakemesinde ana dil ve tercüman (Bulgar Ceza Muhakemesi Kanunu m. 21/2) |
| Türkiye ile fark | Türkiye'de 15 yaş mutlak sınır, fiilen 18; Bulgaristan'da 16 |
Uygulamada
- Saldırıdan sonra güvenli bir yere gidin, 112'yi arayın ve mümkünse yıkanmadan hastanenin acil servisine başvurun; acil doğum kontrolü ve enfeksiyonlara karşı koruyucu tedavi zamana bağlıdır.
- İzleri belgeletin: aile içi şiddette her hekim, mağdurun isteğiyle bulguları yazılı belgelemek zorundadır (Aile İçi Şiddete Karşı Koruma Kanunu m. 4/4); delil değeri yüksek raporu (съдебномедицинско удостоверение) adlî tıp uzmanı düzenler.
- Şikâyeti polise ya da savcılığa yapın ve ifade için Türkçe tercüman isteyin.
- Ücretsiz hukukî yardım için Ulusal Adlî Yardım Bürosu'nu (0700 18 250), mağdur bir çocuksa 116 111 çocuk hattını arayın.
Maliyet ve karşılanma
Şikâyet, ulusal yardım hattı ve çocuk hattı ücretsizdir. Geliri yetersiz mağdurlara Ulusal Adlî Yardım Bürosu ücretsiz hukukî yardım sağlar; Suç Mağdurlarına Yardım ve Tazminat Ulusal Konseyi psikolojik danışma ve ağır suçlarda devlet tazminatı verir.
Son değişiklikler
17 Mart 2026'da yayımlanan Ceza Kanunu değişikliği (sayı 27/2026) koruma yaşını 14'ten 16'ya çıkardı. 1 Nisan 2026'da yayımlanan ikinci değişiklik (sayı 32/2026) cinsel suçlarda ağırlaştırılmış hâlleri genişletti; tecavüzün tanımı (m. 152/1) ise değişmedi ve rızaya dayandırılmadı. AB'nin kadına yönelik şiddetle mücadele direktifi (2024/1385) de rıza temelli bir tecavüz tanımı içermiyor.
Nereye başvurulur
- Acil yardım 112: polis ve ambulans.
- Şiddet mağdurları için ulusal yardım hattı 0800 18 676: ücretsiz, 7/24.
- Ulusal Adlî Yardım Bürosu (Национално бюро за правна помощ): 0700 18 250, hafta içi 9.00–17.00.
- Hastanelerin acil servisleri ve adlî tıp bölümleri: muayene ve rapor.
- T.C. Sofya Büyükelçiliği, Filibe ve Burgaz Başkonsoloslukları: Türk vatandaşlarına konsolosluk yardımı.
Bilmekte fayda var
Bulgar yasası tecavüzü hâlâ zor, tehdit ve savunmasızlık üzerinden tanımlar: hekim belgesi, mesajlar ve tanık beyanları belirleyicidir, olayı olabildiğince erken belgeleyin. 16 yaşın altındaki gençle cinsel ilişki Mart 2026'dan beri rıza olsa da suçtur; Türkiye'den bilinen 15/18 ayrımı Bulgaristan'da uygulanmaz.
Sık sorulan sorular
Bulgaristan'da rıza yaşı kaçtır?
Mart 2026'dan beri 16. Bu yaşın altındaki kişiyle cinsel ilişki ve cinsel nitelikli eylemler rıza olsa da suçtur; değişiklik yaşıtlar için istisna getirmedi.
Kocam beni zorluyor; bu Bulgaristan'da suç mu?
Evet. Tecavüz hükmü eşler için istisna tanımaz ve eşin cinsel şiddeti aile içi şiddettir. Polise ya da savcılığa şikâyet edebilir, ayrıca olaydan itibaren üç ay içinde bölge mahkemesinden koruma kararı isteyebilirsiniz.
Bulgarca bilmiyorum; şikâyetimi Türkçe yapabilir miyim?
Evet. Ceza muhakemesi Bulgarca yürür, ama Bulgarca bilmeyen kişi ana dilini kullanabilir ve kendisine tercüman atanır (Ceza Muhakemesi Kanunu m. 21/2). Polisle ilk görüşmede de tercüman isteyin.
Kaynaklar ve resmî bağlantılar
- Bulgar Resmî Gazetesi, sayı 27/2026 — Ceza Kanunu değişikliği — koruma yaşı 16
- Nakazatelen kodeks — Bulgar Ceza Kanunu (lex.bg) — m. 149–158a
- AİHM — M.C./Bulgaristan (39272/98), 4 Aralık 2003 — rıza ve direniş
- Sofya Şehir Savcılığı — şiddet mağdurlarına bilgi — yardım hatları
- Suç Mağdurlarına Yardım ve Tazminat Ulusal Konseyi — destek ve tazminat
- Mevzuat Bilgi Sistemi — TCK m. 102–105
Resmî veya güvenilir kaynaklara doğrulanmış bağlantılar. Yeni sekmede açılır.