Ramy prawne
Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii z 29 lipca 2005 roku karze posiadanie środków odurzających i substancji psychotropowych (art. 62: do 3 lat; wypadek mniejszej wagi do roku; znaczna ilość 1–10 lat); od 2011 roku art. 62a pozwala prokuratorowi umorzyć postępowanie przy nieznacznej ilości na własny użytek, gdy ukaranie byłoby niecelowe — stosowane w części spraw o marihuanę. Udzielanie, także nieodpłatne, i uprawa są przestępstwami (art. 58–63). Marihuana medyczna (susz i ekstrakty) jest dostępna w aptekach na receptę od 1 listopada 2017 roku, od 2023 roku recepty mogą wystawiać tylko lekarze po badaniu, a e-recepta wymaga wizyty. Alkohol: sprzedaż od 18 lat (ustawa o wychowaniu w trzeźwości), gminy mogą zakazać sprzedaży nocnej w sklepach (Kraków, Warszawa-Śródmieście i inne od 22 do 6), reklama piwa ograniczona; jazda: 0,2–0,5‰ wykroczenie, powyżej 0,5‰ przestępstwo z konfiskatą pojazdu od 1,5‰ (od 2024 roku). Tytoń i e-papierosy od 18 lat, zakaz palenia w miejscach publicznych od 2010 roku, zakaz sprzedaży jednorazowych e-papierosów od 2025 roku. Leczenie uzależnień (poradnie, oddziały, ośrodki MONAR) jest bezpłatne bez skierowania.
Najważniejsze punkty
| Posiadanie | Przestępstwo (art. 62): do 3 lat; możliwe umorzenie przy nieznacznej ilości na własny użytek (art. 62a) |
|---|---|
| Marihuana | Nielegalna rekreacyjnie; medyczna na receptę od 2017 roku (60–80 zł/g, bez refundacji) |
| Udzielanie i uprawa | Przestępstwa; „częstowanie” to udzielanie (do 3 lat), uprawa konopi do 3 lat |
| Alkohol | Od 18 lat; zakazy nocnej sprzedaży w wielu gminach; jazda 0,2‰ wykroczenie, 0,5‰ przestępstwo, 1,5‰ konfiskata auta |
| Tytoń i e-papierosy | Od 18 lat; zakaz palenia w miejscach publicznych; jednorazowe e-papierosy zakazane od 2025 roku |
| Jazda pod wpływem narkotyków | Przestępstwo (art. 178a KK) bez progu; zakaz prowadzenia od 3 lat |
| Leczenie | Bezpłatne w NFZ bez skierowania: poradnie, oddziały detoksykacyjne, ośrodki stacjonarne |
| Telefon | Ogólnopolski Telefon Zaufania Narkotyki–Narkomania 800 199 990 (16–21) |
W praktyce
- Zatrzymanie z niewielką ilością marihuany: policja zabezpiecza substancję i wszczyna postępowanie; adwokat wnosi o umorzenie na podstawie art. 62a (nieznaczna ilość, własny użytek, niecelowość karania) — sądy i prokuratury stosują to niejednolicie, w Warszawie częściej niż na prowincji. Skazanie, nawet z warunkowym zawieszeniem, trafia do Krajowego Rejestru Karnego.
- Marihuana medyczna: lekarz (najczęściej w prywatnej klinice, 150–300 zł za wizytę) wystawia e-receptę po badaniu; apteka realizuje w kilka dni; susz z legalnym opakowaniem i receptą wolno mieć przy sobie, ale prowadzenie auta pod wpływem THC pozostaje przestępstwem.
- Leczenie: poradnia leczenia uzależnień (NFZ, bez skierowania), oddział detoksykacyjny szpitala, ośrodki MONAR i inne stacjonarne (3–12 miesięcy, bezpłatne), programy substytucyjne (metadon, buprenorfina) w poradniach; sąd może zamiast kary skierować na leczenie (art. 72 ustawy) i umorzyć po jego ukończeniu.
- Alkohol w związku: poradnie leczenia uzależnień prowadzą też terapię dla partnerów i dorosłych dzieci alkoholików (DDA); gminne komisje rozwiązywania problemów alkoholowych mogą wnioskować o sądowe zobowiązanie do leczenia, a Niebieska Karta obejmuje przemoc pod wpływem alkoholu.
- Polacy w Niemczech, Holandii czy Czechach: niemiecka legalizacja z 2024 roku (25 g, 3 rośliny, kluby) i holenderskie coffee shopy nie działają w Polsce — przewiezienie marihuany przez granicę jest przestępstwem, a THC we krwi po powrocie grozi utratą prawa jazdy; czeska dekryminalizacja (do 10 g wykroczenie) też kończy się na granicy.
Koszt i refundacja
Marihuana medyczna 50–80 zł za gram, bez refundacji, wizyta 150–300 zł. Leczenie uzależnień w NFZ bezpłatne, prywatne ośrodki 8 000–20 000 zł miesięcznie. Kary: posiadanie — grzywna, ograniczenie lub pozbawienie wolności do 3 lat; jazda 0,2–0,5‰ — grzywna od 2 500 zł i zakaz 6 miesięcy–3 lata; powyżej 0,5‰ — przestępstwo, zakaz od 3 lat, od 1,5‰ przepadek samochodu lub jego równowartości.
Ostatnie zmiany
Od 14 marca 2024 roku sąd orzeka przepadek pojazdu kierowcy z co najmniej 1,5‰ alkoholu (lub równowartości, gdy auto nie należy do sprawcy). Od 2025 roku obowiązuje zakaz sprzedaży jednorazowych e-papierosów i saszetek nikotynowych osobom poniżej 18 lat; niemiecka legalizacja marihuany (kwiecień 2024) zwiększyła liczbę zatrzymań Polaków na granicy.
Gdzie się zwrócić
- Poradnie leczenia uzależnień (NFZ, bez skierowania; wyszukiwarka na kcpu.gov.pl): diagnoza, terapia, substytucja.
- Ogólnopolski Telefon Zaufania Narkotyki–Narkomania 800 199 990 (codziennie 16–21) i Telefon Zaufania Uzależnienia 801 889 880.
- Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom (kcpu.gov.pl): informacja, wykaz placówek, programy redukcji szkód.
- MONAR: ośrodki stacjonarne, punkty pomocy, poradnie w całym kraju.
Warto wiedzieć
Umorzenie z art. 62a nie jest prawem, lecz decyzją prokuratora: za kilka gramów można dostać wyrok, który przez lata widnieje w Krajowym Rejestrze Karnym i zamyka niektóre zawody. Za kierownicą liczy się nie tylko alkohol: THC z jointa sprzed doby nadal daje wynik pozytywny i przestępstwo z art. 178a bez żadnego progu.
Najczęstsze pytania
Czy za skręta można trafić do więzienia?
Formalnie tak (do 3 lat), w praktyce za pierwsze posiadanie niewielkiej ilości sądy orzekają grzywnę, ograniczenie wolności lub karę w zawieszeniu, a prokurator może umorzyć sprawę z art. 62a. Wpis w rejestrze karnym pozostaje przez lata.
Czy marihuana medyczna z apteki chroni przed policją?
Posiadanie suszu z apteki z receptą jest legalne; policja może sprawdzić receptę na Internetowym Koncie Pacjenta. Nie chroni przed odpowiedzialnością za jazdę pod wpływem — THC we krwi wystarcza do zarzutu z art. 178a KK.
Czy pracodawca może zwolnić za alkohol?
Tak, stawienie się do pracy pod wpływem to ciężkie naruszenie obowiązków (zwolnienie dyscyplinarne); od 2023 roku pracodawca może prowadzić prewencyjne kontrole trzeźwości ustalone w regulaminie. Uzależnienie jako choroba nie chroni przed zwolnieniem, ale leczenie w NFZ jest bezpłatne i objęte zwolnieniem lekarskim.
Źródła i linki urzędowe
- Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii (ISAP) — tekst ujednolicony, art. 62 i 62a
- Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom — placówki, telefony, programy
- Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (ISAP) — sprzedaż, reklama, leczenie
- Kodeks karny — art. 178a (ISAP) — jazda pod wpływem, przepadek pojazdu
Sprawdzone linki do źródeł urzędowych lub referencyjnych. Otwierają się w nowej karcie.