Ramy prawne
Antykoncepcja jest zapewniana bezpłatnie przez NHS niezależnie od wieku i statusu imigracyjnego, w przychodniach GP, klinikach zdrowia seksualnego i niektórych aptekach. Od 2023 roku NHS Pharmacy Contraception Service w Anglii pozwala farmaceutom rozpoczynać i wydawać antykoncepcję doustną bez wizyty u GP.
W porównaniu z Polską różnica jest zasadnicza: w UK wszystkie metody, łącznie z wkładką, implantem i sterylizacją, są bezpłatne, a klinika zdrowia seksualnego przyjmuje bez skierowania i bez rejestracji u GP. Antykoncepcja awaryjna jest bezpłatna w klinikach i większości aptek (w aptece można ją też kupić za 15–30 funtów bez rozmowy z lekarzem). Dwie pigułki progestagenowe są dostępne bez recepty.
Najważniejsze punkty
| Koszt | Bezpłatnie w NHS, także dla osób niezarejestrowanych u GP |
|---|---|
| Gdzie | GP, klinika zdrowia seksualnego, klinika dla młodych, uczestniczące apteki w Anglii |
| Antykoncepcja awaryjna | Bezpłatnie w klinikach zdrowia seksualnego i większości aptek; można też kupić |
| Poniżej 16 lat | Mogą wyrazić zgodę, jeśli są „Gillick competent”; usługi są poufne |
| Metody długodziałające | Implanty i wkładki zakładane bezpłatnie; kliniki zdrowia seksualnego mają zwykle krótsze kolejki niż GP |
| Prezerwatywy | Bezpłatnie w programach C-Card dla młodych i w klinikach |
| Sterylizacja | Dostępna w NHS, z lokalnymi kryteriami |
| Apteczna usługa antykoncepcyjna | Apteki mogą rozpoczynać i kontynuować antykoncepcję doustną bez wizyty u GP |
| Bez recepty | Dwie pigułki progestagenowe można kupić bez recepty |
W praktyce
- Pytać o metody długodziałające — implanty i wkładki są najskuteczniejsze i często najtańsze w czasie.
- Sprawdzić przeciwwskazania: palenie po 35 roku życia, migrena z aurą i historia zakrzepów wykluczają metody złożone.
- Mieć antykoncepcję awaryjną w domu; im wcześniej przyjęta, tym lepiej działa.
- Tylko prezerwatywy chronią także przed infekcjami przenoszonymi drogą płciową.
- Skorzystać z apteki zamiast czekać na wizytę u GP dla rutynowej antykoncepcji doustnej.
- Kliniki zdrowia seksualnego zakładają implanty i wkładki bez skierowania od GP; wyszukiwarka NHS pokazuje najbliższą.
Koszt i refundacja
Bezpłatnie. Kupno antykoncepcji awaryjnej w aptece bez konsultacji NHS kosztuje 15–30 funtów.
Ostatnie zmiany
Wydawanie antykoncepcji doustnej w aptekach znacznie skróciło czas oczekiwania w Anglii; Szkocja i Walia mają własne bezpłatne rozwiązania dotyczące antykoncepcji awaryjnej i regularnej.
Gdzie się zwrócić
- Wyszukiwarka usług zdrowia seksualnego NHS; Brook dla osób poniżej 25 lat.
- Uczestniczące apteki w Anglii.
- Sexwise — serwis informacyjny wyrosły z FPA.
Warto wiedzieć
Zasada „Gillick competence” oznacza, że nastolatka poniżej 16 lat może dostać antykoncepcję bez wiedzy rodziców, jeśli rozumie decyzję; lekarz zachęca do rozmowy z rodzicami, ale nie może ich informować bez zgody pacjentki. Dla polskich rodziców bywa to zaskoczeniem — w Polsce do 18 lat wymagana jest zgoda rodzica na leczenie.
Najczęstsze pytania
Czy muszę być zarejestrowana u GP, żeby dostać antykoncepcję?
Nie. Kliniki zdrowia seksualnego przyjmują każdego bez skierowania i bez rejestracji, a w Anglii apteki wydają pigułkę w ramach NHS. Warto jednak zarejestrować się u GP — to bezpłatne i daje dostęp do całej opieki.
Jak szybko trzeba przyjąć antykoncepcję awaryjną?
Jak najwcześniej. Lewonorgestrel działa do 72 godzin po stosunku, uliprystal (ellaOne) do 120 godzin, obie ze spadającą skutecznością. Najpewniejsza jest wkładka miedziana założona w ciągu pięciu dni — bezpłatnie w klinice zdrowia seksualnego.
Źródła i linki urzędowe
- NHS — contraception — metody, gdzie uzyskać, wyszukiwarka klinik
- GOV.UK — oficjalny portal usług publicznych i praw
- Brook — poufne usługi dla osób poniżej 25 lat
Sprawdzone linki do źródeł urzędowych lub referencyjnych. Otwierają się w nowej karcie.