Ramy prawne
§ 218 kodeksu karnego (StGB) penalizuje przerwanie ciąży; § 218a czyni je bezkarnym, jeśli ciężarna odbyła konsultację w uznanej poradni, od konsultacji minęły trzy dni, a zabieg następuje w ciągu dwunastu tygodni od zapłodnienia. Przy wskazaniu medycznym nie ma terminu, przy wskazaniu kryminologicznym (ciąża z przestępstwa) termin wynosi dwanaście tygodni.
Niemiecka konstrukcja jest nietypowa: zabieg pozostaje bezprawny, ale pod warunkami bezkarny — obowiązkowa konsultacja w uznanej poradni, trzy dni oczekiwania między konsultacją a zabiegiem, wykonanie do dwunastego tygodnia od zapłodnienia. Komisja ekspertów zaleciła w 2024 roku wyjęcie wczesnego przerwania ciąży z kodeksu karnego; nie zostało to wdrożone. Zakaz „reklamy” z dawnego § 219a skreślono w 2022 roku.
Dla obywatelek Polski legalny zabieg w Niemczech nie jest karalny ani w Niemczech, ani w Polsce — polski kodeks karny nie karze kobiety za własne przerwanie ciąży, a niemiecki lekarz działa zgodnie z prawem niemieckim. Nie trzeba mieć niemieckiego ubezpieczenia ani meldunku, ale wtedy płaci się samodzielnie.
Najważniejsze punkty
| Termin | 12 tygodni od zapłodnienia, czyli 14 tygodni od ostatniej miesiączki |
|---|---|
| Obowiązkowa konsultacja | W uznanej poradni, z zaświadczeniem (Beratungsschein) |
| Czas oczekiwania | Trzy dni między konsultacją a zabiegiem |
| Wskazanie medyczne | Bez terminu, przy zagrożeniu życia lub zdrowia |
| Wskazanie kryminologiczne | Po przestępstwie seksualnym, do dwunastu tygodni |
| Małoletnie | Od 16 lat z reguły własna zgoda, jeśli ma wymaganą dojrzałość |
| § 219a | Zakaz informowania zniesiony w 2022 roku; gabinety mogą otwarcie informować |
| Zabieg farmakologiczny | Do 9. tygodnia ciąży; termin krótszy niż ogólne 12 tygodni |
| Poradnie | Tylko poradnie uznane przez państwo mogą wystawiać zaświadczenie |
| Pokrycie kosztów | Przy niskich dochodach kraj związkowy pokrywa koszty na wniosek złożony w kasie chorych |
| Luki w dostępie | Liczba placówek mocno spadła; na wsi długie dojazdy są regułą |
W praktyce
- Natychmiast umówić konsultację w uznanej poradni — zaświadczenie jest warunkiem, a trzy dni oczekiwania biegną dopiero od niej.
- Po trzech dniach termin w gabinecie lub klinice wykonującej zabiegi; listę prowadzi Federalna Izba Lekarska.
- Zabieg farmakologiczny do około 9. tygodnia, metoda próżniowa później.
- Wniosek o pokrycie kosztów złożyć przed zabiegiem; wstecz nie jest możliwy.
- Zgłosić się na kontrolę i omówić antykoncepcję.
- Poradnie pro familia oferują konsultacje po polsku lub z tłumaczem w wielu miastach; zaświadczenie wydają także kobietom bez niemieckiego ubezpieczenia.
Koszt i refundacja
Koszty ponosi z reguły sama ciężarna, zwykle 350–600 euro. Przy niskich dochodach pokrywa je dany kraj związkowy na wniosek złożony w kasie chorych; opiekę przed zabiegiem i po nim kasa płaci zawsze. Kobiety ubezpieczone tylko w polskim NFZ płacą pełną cenę.
Ostatnie zmiany
Zakaz z § 219a skreślono w 2022 roku, więc lekarki mogą publicznie informować o swojej ofercie. Komisja zaleciła w 2024 roku legalizację wczesnego przerwania ciąży; ustawowe wdrożenie nie nastąpiło.
Gdzie się zwrócić
- pro familia, Diakonie, donum vitae i poradnie urzędów zdrowia (Gesundheitsamt).
- Lista lekarek i lekarzy przy Federalnej Izbie Lekarskiej (Bundesärztekammer).
- Telefony pomocy dla ciężarnych i infolinia „Schwangere in Not” 0800 40 40 020, także po polsku.
- Poradnie pro familia i Donum Vitae uprawnione do wystawiania zaświadczeń.
Warto wiedzieć
Trzy dni liczy się ściśle. Kto jest blisko granicy dwunastu tygodni, powinien natychmiast umówić konsultację — inaczej sam czas oczekiwania może przekroczyć termin. Zaświadczenie i trzy dni oczekiwania to łącznie co najmniej cztery dni. Kto zaczyna dopiero w dziesiątym tygodniu, traci możliwość zabiegu farmakologicznego.
Najczęstsze pytania
Kto płaci za przerwanie ciąży w Niemczech?
Przy wskazaniu medycznym lub kryminologicznym kasa chorych w całości. Przy zabiegu po konsultacji koszty ponosi się samodzielnie — około 350–600 euro — chyba że dochód jest poniżej granicy; wtedy kraj związkowy pokrywa koszty przez kasę chorych. Wniosek składa się przed zabiegiem. Kobiety przyjeżdżające z Polski płacą same.
Czy Polka może przerwać ciążę w Niemczech?
Tak. Zabieg wykonany legalnie w Niemczech nie jest karalny, a polski kodeks karny nie penalizuje kobiety za przerwanie własnej ciąży. Potrzebne są konsultacja w uznanej poradni, trzy dni przerwy i mieszczenie się w terminie; bez niemieckiego ubezpieczenia płaci się pełną cenę. Praktycznie liczą się trzy rzeczy: koszty, opieka po zabiegu w miejscu zamieszkania i terminy, które różnią się między krajami.
Źródła i linki urzędowe
- Gesetze im Internet — urzędowe teksty ustaw federalnych
- Bund.de — przewodnik po urzędach federalnych
- Bundesärztekammer — lista lekarzy — gabinety i kliniki wykonujące zabiegi, według kodu pocztowego
Sprawdzone linki do źródeł urzędowych lub referencyjnych. Otwierają się w nowej karcie.