Ramy prawne
Adopcję reguluje ustawodawstwo stanów i terytoriów — Adoption Act 2000 w Nowej Południowej Walii, Adoption Act 1984 w Wiktorii i ich odpowiedniki gdzie indziej. Federalny Attorney-General's Department zarządza adopcją międzynarodową i utrzymuje krótką listę krajów partnerskich. Orzeczenia adopcyjne są pełne i nieodwołalne. Każda jurysdykcja wymaga dziś poinformowania dziecka o adopcji i daje dorosłym adoptowanym dostęp do ich akt.
Niskie liczby są zamierzone, nie przypadkowe. Od lat 50. do 70. dziesiątki tysięcy niemowląt odebrano niezamężnym matkom w praktykach przymusowych, a senackie śledztwo, które doprowadziło do narodowych przeprosin w 2013 roku, udokumentowało je szczegółowo. Australijska polityka jest od tego czasu ostrożna wobec adopcji w sposób bez odpowiednika w Wielkiej Brytanii czy Stanach.
Większość dzisiejszych adopcji to adopcje znanego dziecka: przez ojczyma, krewnego lub długoletniego opiekuna. Adopcja dziecka z pieczy zastępczej jest rzadka poza Nową Południową Walią, która ustawowo uczyniła ją opcją trwałości; inne stany wolą nakazy stałej opieki lub kurateli, które nie zrywają więzi prawnej z rodziną biologiczną.
Pary tej samej płci: adopcja wspólna dostępna w każdym stanie i terytorium, Terytorium Północne jako ostatnie otworzyło ją w 2018 roku.
Polacy w Australii: adopcja międzynarodowa jest możliwa tylko z krajów partnerskich Wspólnoty (m.in. Tajlandia, Tajwan, Korea, Kolumbia, RPA, Bułgaria, Łotwa) — Polska do nich nie należy, więc adopcja dziecka z Polski, nawet siostrzeńca, nie daje mu wizy adopcyjnej (subclass 102); jedyna droga to adopcja krewnego orzeczona w Polsce po co najmniej 12 miesiącach zamieszkania rodziców adopcyjnych w Polsce („expatriate adoption”), o ile Home Affairs uzna ją za niedokonaną w celu obejścia prawa imigracyjnego. Adopcja ojczyma (step-parent) dziecka polskiego małżonka w Australii jest natomiast rutynowa i uznawana w Polsce po transkrypcji.
Najważniejsze punkty
| Prawo | Ustawy adopcyjne stanów i terytoriów; rola Wspólnoty w adopcji międzynarodowej |
|---|---|
| Liczby | Około 200–250 adopcji finalizowanych rocznie w kraju |
| Adopcje znanego dziecka | Większość: adopcje przez ojczyma, krewnego i opiekuna |
| Programy międzynarodowe | Krótka lista krajów partnerskich zarządzana przez Wspólnotę — bez Polski |
| Dostęp do akt | Dorośli adoptowani mają dostęp do informacji identyfikujących w każdej jurysdykcji |
| Konwencja haska | Strona od 1998 roku (Polska od 1995) |
| Adopcja z Polski | Praktycznie niemożliwa; wyjątek — adopcja krewnego po 12 miesiącach zamieszkania w Polsce |
W praktyce
- Wystąpić do stanowej lub terytorialnej służby adopcyjnej albo do akredytowanej instytucji w Nowej Południowej Walii lub Wiktorii.
- Wziąć udział w seminariach edukacyjnych i przygotowawczych.
- Ukończyć ocenę obejmującą zdrowie, finanse, referencje, karalność (dla Polaków także zaświadczenie z KRK) i working-with-children check.
- W adopcji międzynarodowej — przydział do programu kraju partnerskiego i oczekiwanie na przydział dziecka.
- Po umieszczeniu i okresie nadzoru wystąpić do Sądu Najwyższego lub właściwego sądu o orzeczenie adopcji.
- Adopcja przez ojczyma dziecka polskiego małżonka: wniosek do sądu stanu po 2–3 latach wspólnego życia z dzieckiem; potem transkrypcja w Polsce nowego aktu urodzenia.
Koszt i refundacja
Adopcja krajowa kosztuje niewiele poza opłatami sądowymi. Adopcja międzynarodowa kosztuje 20 000–50 000 AUD zależnie od kraju, z opłatami Wspólnoty i stanu, kosztami agencji i podróżami. Płatny urlop rodzicielski i programy pracodawców dotyczą rodziców adopcyjnych na tych samych zasadach co biologicznych w większości przypadków.
Ostatnie zmiany
Narodowe przeprosiny z 2013 roku za praktyki adopcji przymusowych i poprzedzające je przeprosiny stanowe przekształciły sposób mówienia o adopcji w Australii; polityka kładzie dziś nacisk na trwałość przez kuratelę, a nie adopcję, dla dzieci w pieczy, poza Nową Południową Walią.
Gdzie się zwrócić
- Stanowa lub terytorialna służba adopcyjna w departamencie ds. społeczności lub rodzin.
- Intercountry Adoption Australia — federalna służba informacyjna.
- Akredytowane instytucje w Nowej Południowej Walii i Wiktorii.
- Post Adoption Resource Centres w każdym stanie.
- Department of Home Affairs — wiza adopcyjna (subclass 102).
Warto wiedzieć
Adopcja dziecka z Polski orzeczona przez polski sąd dla rodziny mieszkającej w Australii nie da mu wizy: Polska nie jest krajem partnerskim, a Home Affairs uznaje zagraniczne adopcje prywatne tylko po 12 miesiącach zamieszkania rodziców w kraju adopcji i bez celu imigracyjnego. Skonsultować agenta migracyjnego przed jakimkolwiek krokiem w Polsce.
Najczęstsze pytania
Dlaczego w Australii jest tak mało adopcji?
Z powodu historii adopcji przymusowych i świadomej preferencji polityki dla kurateli i stałej opieki zamiast adopcji dla dzieci w pieczy zastępczej.
Jak długo trwa adopcja międzynarodowa?
Zwykle pięć lat lub więcej od wniosku do umieszczenia, a niektóre programy krajowe zamykają się w czasie oczekiwania.
Czy mogę adoptować siostrzeńca z Polski, mieszkając w Australii?
Praktycznie nie: Polska nie jest krajem partnerskim programu międzynarodowego, a wiza adopcyjna (102) dla adopcji prywatnej wymaga, by rodzice adopcyjni mieszkali w Polsce co najmniej 12 miesięcy przed adopcją i by nie służyła obejściu prawa imigracyjnego. Alternatywą bywa wiza opiekuńcza dla dziecka (subclass 117, orphan relative) w ściśle określonych przypadkach.
Czy dorosły adoptowany może uzyskać swój oryginalny akt urodzenia?
Tak. Każda jurysdykcja pozwala dziś dorosłym adoptowanym na dostęp do informacji identyfikujących, z wetem kontaktowym w niektórych stanach, które ogranicza kontakt, ale nie wiedzę.
Źródła i linki urzędowe
- Federal Register of Legislation — prawo federalne w wersji uchwalonej i obowiązującej
- Services Australia — usługi rządowe i świadczenia
- Intercountry Adoption Australia — kraje partnerskie i procedura
Sprawdzone linki do źródeł urzędowych lub referencyjnych. Otwierają się w nowej karcie.