Het wettelijke kader
De wet van 21 maart 2022 herschreef Boek II, titel VIII van het Strafwetboek, overgenomen in het nieuwe Strafwetboek dat op 8 april 2026 in werking trad. Toestemming veronderstelt dat ze vrij is gegeven, kan op elk moment worden ingetrokken, en ontbreekt bij geweld, dwang, verrassing, misbruik van een kwetsbare toestand — slaap, dronkenschap, verdoving — of bij een kind onder 16 jaar; tussen 14 en 16 jaar wordt toestemming aanvaard als het leeftijdsverschil hoogstens drie jaar is en er geen gezagsverhouding is. Verkrachting is elke seksuele penetratie zonder toestemming (tot 15 jaar opsluiting, meer bij verzwarende omstandigheden), aanranding elke andere handeling. De wet stelt voyeurisme, het verspreiden van intieme beelden zonder toestemming en het aanzetten van minderjarigen tot seksuele handelingen strafbaar, en decriminaliseerde het sekswerk voor volwassenen. Zedenmisdrijven tegen minderjarigen verjaren niet sinds 2019. De tien Zorgcentra na Seksueel Geweld (ZSG) — Gent, Antwerpen, Leuven, Roeselare, Genk, Brussel, Luik, Charleroi, Namen, Aarlen — bieden 24 uur per dag medische, forensische, psychologische en politionele hulp onder één dak; 1712 is de Vlaamse hulplijn voor geweld en misbruik.
De kernpunten
| Toestemming | Centraal sinds 1 juni 2022; vrij, intrekbaar, afwezig bij slaap, dronkenschap, dwang of kwetsbaarheid |
|---|---|
| Seksuele meerderjarigheid | 16 jaar; 14-16 met leeftijdsverschil van hoogstens 3 jaar en zonder gezagsverhouding |
| Straffen | Verkrachting tot 15 jaar opsluiting; zwaarder bij minderjarigen, groep, wapen of verwantschap |
| Verjaring | Geen voor zedenmisdrijven tegen minderjarigen (sinds 2019) |
| Hulp | Tien Zorgcentra na Seksueel Geweld, 24/7; hulplijn 1712; nupraatikerover.be voor jongeren |
| Sekswerk | Gedecriminaliseerd voor volwassenen in 2022; arbeidsrecht voor sekswerkers sinds december 2024 |
In de praktijk
- Ga zo snel mogelijk naar een Zorgcentrum na Seksueel Geweld, ook zonder afspraak en zonder beslissing over een klacht: de sporen kunnen tot zeven dagen worden bewaard, de zorg is gratis, en een gespecialiseerde inspecteur kan ter plaatse de klacht opnemen.
- Een klacht kan bij elke politiedienst worden ingediend; vraag naar een inspecteur die gespecialiseerd is in zedenzaken en naar een verhoor in een aangepaste ruimte. Slachtoffers kunnen zich burgerlijke partij stellen en hebben recht op een advocaat via de juridische bijstand.
- Bij het verspreiden van intieme beelden: het Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen helpt bij de klacht en de verwijdering; de platformen moeten de beelden na melding weghalen.
- Jongeren en ouders vinden op nupraatikerover.be en bij het JAC een vertrouwelijk gesprek; de leeftijdsregel van 14-16 jaar sluit relaties tussen leeftijdsgenoten uit van vervolging, niet relaties met een volwassene.
Kosten en vergoeding
De zorg in de ZSG, de klacht en de bijstand van 1712 zijn gratis; de advocaat van het slachtoffer wordt bij lage inkomens door de juridische tweedelijnsbijstand betaald; de Commissie voor financiële hulp aan slachtoffers kan een vergoeding toekennen.
Recente veranderingen
Het nieuwe Strafwetboek van 8 april 2026 nam het seksueel strafrecht van 2022 over; de ZSG groeiden van drie (2017) naar tien centra (2023); de wet van december 2024 gaf sekswerkers een arbeidscontract met sociale bescherming, een primeur in Europa.
Waar u terechtkunt
- Zorgcentra na Seksueel Geweld (seksueelgeweld.be): adressen, 24/7.
- 1712, de Vlaamse hulplijn voor geweld, misbruik en kindermishandeling.
- Nupraatikerover.be (voor jongeren) en het Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen.
Goed om te weten
De wet vraagt toestemming, geen bewijs van verzet: een slachtoffer dat bevroor of niet protesteerde, heeft niet toegestemd. Maar het bewijs blijft moeilijk — de snelle stap naar een Zorgcentrum, waar sporen en verklaring samen worden vastgelegd, is wat de meeste zaken doet slagen.
Bronnen en officiële links
- Zorgcentra na Seksueel Geweld — Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen
- 1712 — hulplijn geweld, misbruik en kindermishandeling — Vlaamse overheid
- Justitie.belgium.be — seksueel strafrecht — FOD Justitie
Gecontroleerde links naar officiële of gezaghebbende bronnen. Ze openen in een nieuw tabblad.