Het wettelijke kader
De Opiumwet onderscheidt lijst I (harddrugs: cocaïne, heroïne, xtc, amfetamine, ghb, lsd) en lijst II (softdrugs: cannabis, sinds 2023 lachgas, sinds 2021 3-MMC). Bezit, handel en productie zijn strafbaar, maar de Aanwijzing Opiumwet van het Openbaar Ministerie stelt dat bezit van een gebruikershoeveelheid — tot 5 gram cannabis, tot 0,5 gram of één pil harddrugs — niet wordt vervolgd. Coffeeshops mogen onder de gedoogcriteria (geen reclame, geen harddrugs, geen overlast, geen minderjarigen, maximaal 5 gram per transactie en 500 gram voorraad) cannabis verkopen; de teelt en de aanvoer bleven illegaal, de «achterdeur», waarvoor het Experiment gesloten coffeeshopketen in tien gemeenten sinds 2024-2025 legaal geteelde wiet levert. Sinds 1 juli 2025 verbiedt de Opiumwet ook hele stofgroepen om designerdrugs voor te zijn. Alcohol mag sinds 2014 pas vanaf 18 jaar worden verkocht en in het openbaar gedragen door minderjarigen. Rijden mag tot 0,5 promille (0,2 voor beginnende bestuurders) en met nultolerantie voor drugs via speekseltest. Het Trimbos-instituut coördineert de preventie en het Drugs Informatie en Monitoring Systeem (DIMS), waar gebruikers pillen anoniem laten testen; de verslavingszorg (Jellinek, Novadic-Kentron, Verslavingszorg Noord Nederland…) wordt uit de basisverzekering betaald.
De kernpunten
| Opiumwet | Lijst I (harddrugs) en lijst II (cannabis, lachgas, 3-MMC); bezit strafbaar maar gebruikershoeveelheid niet vervolgd |
|---|---|
| Coffeeshops | Gedoogd: 18 jaar, 5 gram per persoon per dag, 500 gram voorraad, geen harddrugs, geen reclame |
| Experiment | Gesloten coffeeshopketen in 10 gemeenten: legaal geteelde wiet sinds 2024-2025 |
| Lachgas en designerdrugs | Lachgas op lijst II sinds 1 januari 2023; stofgroepenverbod sinds 1 juli 2025 |
| Alcohol en verkeer | Alcohol vanaf 18 jaar; 0,5 promille (0,2 beginners); speekseltest en nultolerantie voor drugs |
| Hulp | Drugs Infolijn 0800-1995; DIMS-testservice; verslavingszorg uit de basisverzekering |
In de praktijk
- Wie een pil of poeder wil laten testen, brengt een monster naar een testservice van het DIMS (bij de verslavingszorginstellingen, anoniem en gratis); de uitslag volgt binnen een week en waarschuwt voor gevaarlijke partijen.
- In coffeeshops geldt in sommige steden (Maastricht en andere grensgemeenten) het ingezetenencriterium: alleen inwoners van Nederland; elders niet. Roken op straat is in veel gemeenten verboden in aangewezen zones.
- Voor hulp: de huisarts verwijst naar de verslavingszorg, die uit de basisverzekering wordt betaald na het eigen risico; anoniem en zonder verwijzing kan bij de Drugs Infolijn (0800-1995) en de online zelfhulp van Jellinek en Trimbos.
- Ouders van een gebruikende tiener: de Drugs Infolijn en de preventieafdelingen van de verslavingszorg bieden oudergesprekken; het bezit door een minderjarige leidt meestal tot een Halt-traject, niet tot strafvervolging.
Kosten en vergoeding
Een gram cannabis kost in een coffeeshop 8 à 15 euro; het testen bij het DIMS is gratis; de verslavingszorg valt onder de basisverzekering (eigen risico 385 euro); een boete voor rijden onder invloed begint bij enkele honderden euro's en een rijontzegging.
Recente veranderingen
Het Experiment gesloten coffeeshopketen werd in april 2025 volledig van kracht in de deelnemende gemeenten; het stofgroepenverbod van 1 juli 2025 verbood de designerdrugs collectief; het EUDA en het Trimbos waarschuwen sinds 2024 voor nitazenen in heroïne en vervalste pillen.
Waar u terechtkunt
- Drugs Infolijn 0800-1995 en drugsinfo.nl (Trimbos-instituut).
- De testservices van het DIMS bij de verslavingszorginstellingen (adressen op drugsinfo.nl).
- Jellinek.nl: zelftests, online hulp en behandeling.
Goed om te weten
Gedoogd is niet legaal: cannabis kopen is toegestaan in de coffeeshop, maar wie 30 gram op zak heeft, telen op zolder of iets meeneemt over de grens, pleegt een misdrijf. En de nultolerantie voor drugs in het verkeer geldt ook de dag erna: cannabis en xtc blijven uren tot dagen meetbaar.
Bronnen en officiële links
- Rijksoverheid — Drugs — officiële informatie
- Drugsinfo.nl — Trimbos-instituut — onafhankelijke informatie en Drugs Infolijn
- Opiumwet — wetten.overheid.nl
Gecontroleerde links naar officiële of gezaghebbende bronnen. Ze openen in een nieuw tabblad.