Yasal çerçeve
Velayet (ouderlijk gezag) Medeni Kanun 1. Kitap'ta (14. başlık) yer alır. Evli ebeveynler ve kayıtlı ortaklar kanunen ortak velayete sahiptir; evli olmayan annede velayet tekti ve baba velayet siciline kayıt istemek zorundaydı — 2023 yasasına kadar; bu yasa çocuğun evli olmayan partnerce tanınmasının otomatik ortak velayet getirmesini sağlar. Boşanmadan sonra ortak velayet kalır, hâkim çocuğun ebeveynler arasında sıkıştığına karar vermezse; ebeveynlik planı (2009'dan beri zorunlu) bakımın bölüşümünü belirler — ana ikamet, kişisel ilişki ya da dönüşümlü bakım, nafaka, bilgi. Uyuşmazlıkta mahkeme, çoğu zaman Raad voor de Kinderbescherming'in görüşü ve 12 yaşından itibaren çocuk görüşmesinden sonra karar verir; daha küçükler talep üzerine dinlenebilir. Velayet sahibi ebeveyn taşınma, pasaport ya da okul seçimi için diğerinin rızasına ihtiyaç duyar; hâkim ikame izin verir. Çocuk nafakası 21 yaşına kadar işler ve ödenmezse LBIO ücretsiz tahsil eder. Büyükanne-büyükbabalar ve yakın bağı olan diğer kişiler kişisel ilişki düzenlemesi isteyebilir.
Hollanda'da doğan Türk çocuğu Hollanda doğum belgesi alır ve konsoloslukta Türk nüfusuna kaydedilebilir; çifte vatandaşlık her iki ülkede de kabul edilir. Kinderbijslag ve kindgebonden budget, oturma izniyle Hollanda'da çalışan Türk vatandaşlarına Hollandalılarla aynı koşullarda ödenir. Türkiye'ye taşınma ise velayet konusunda en sık uyuşmazlık kaynağıdır.
Temel noktalar
| Velayet | Evliler, kayıtlı ortaklar ve 2023'ten beri tanıyan evli olmayan ebeveyn için ortak |
|---|---|
| Boşanmadan sonra | Ortak velayet kural kalır; ebeveynlik planı zorunlu |
| Çocuğun dinlenmesi | 12 yaşından itibaren (kindgesprek); daha küçükler talep üzerine |
| Taşınma | Diğer velayet sahibi ebeveynin rızası ya da hâkimin ikame izni |
| Nafaka | 21 yaşına kadar, Trema normlarına göre; tahsil LBIO ile |
| Kaçırma | Adalet ve Güvenlik Bakanlığı bünyesinde merkezî makam; danışma ve arabuluculuk için Centrum IKO |
| Yardımlar | Hollanda'da çalışanlara kinderbijslag ve kindgebonden budget |
Uygulamada
- Evli olmayan ebeveynler: çocuğu belediyede, tercihen doğumdan önce tanıtın; 2023'ten beri ortak velayet otomatik gelir. 2023'ten önce kayıtsız tanıyan, dijital formla mahkemeden kaydı sonradan ister.
- Kişisel ilişkiyi ebeveynlik planında somut yazın — hafta sonları, tatiller, bayramlar (dinî bayramlar dahil), teslim —; belirsiz düzenleme yeni davaların ilk kaynağıdır.
- Taşınma uyuşmazlığında hâkim çocuğun yararını, taşınmanın gerekliliğini ve kişisel ilişkiyi sürdürme imkânını tartar; yeni iş ya da ev sözleşmesi imzalanmadan önce davayı başlatın — Türkiye'ye dönüş için özellikle.
- Kişisel ilişkiye uyulmuyorsa: önce arabuluculuk ya da Raad voor de Kinderbescherming, sonra hâkimden cezaî şart (dwangsom) ya da istisnaen ana ikametin değiştirilmesi talebi.
Maliyet ve karşılanma
Velayet kaydı ücretsizdir; velayet ya da kişisel ilişki davası harç (300 euronun üstünde) artı avukat, 1 500–5 000 euro; arabuluculuk saatte 100–250 euro, kısmen sübvansiyonlu. LBIO tahsili hak sahibi için ücretsizdir.
Son değişiklikler
Tanımada Otomatik Ortak Velayet Yasası 1 Ocak 2023'ten beri geçerli; dinleme yaşını 12'den 8'e indirecek yasa tasarısı 2025'te Tweede Kamer'de görüşüldü. Yargı arabuluculuğu ve „özel kayyımı” giderek daha çok kullanıyor.
Nereye başvurulur
- Rechtspraak.nl: velayet, kişisel ilişki, ebeveynlik planı ve velayet sicili formları.
- Çocukla ilgili kaygılarda Raad voor de Kinderbescherming ve Veilig Thuis (0800-2000).
- Uluslararası çocuk kaçırmada Centrum IKO ve merkezî makam (Adalet ve Güvenlik Bakanlığı).
Bilmekte fayda var
Çocukla rızasız taşınmak — Hollanda içinde uzak mesafeye de, yurt dışına, Türkiye'ye kesinlikle — velayetten yoksun bırakma sayılır ve iade emri ile cezaî kovuşturmaya yol açabilir. Her gidişten önce, Birlik dışına tatil için de, rızayı yazılı isteyin. Türkiye Lahey Sözleşmesi'ne taraftır: Türk mahkemeleri çocuğun Hollanda'ya iadesine karar verir.
Sık sorulan sorular
Ayrılıktan sonra çocukla Türkiye'ye dönebilir miyim?
Yalnızca diğer velayet sahibi ebeveynin yazılı rızasıyla ya da çocuğun yararını, taşınma nedenini ve diğer ebeveynle ilişkinin sürdürülebilirliğini tartan Hollanda mahkemesinin ikame izniyle. Rızasız gidiş kaçırmadır: Türk mahkemesi Lahey Sözleşmesi başvurusu üzerine çocuğun haftalar içinde Hollanda'ya iadesine karar verir.
Nikâhsız çiftin çocuğunda velayet kimde?
2023'ten beri, baba çocuğu belediyede tanıdıysa otomatik olarak iki ebeveynde. 2023'ten önce tanınan çocuklarda babanın velayet siciline kaydı gerekir — mahkemede çevrim içi başvuru, ücretsiz, annenin rızasıyla. Yalnızca imam nikâhı velayet doğurmaz; tanıma şarttır.
Kaynaklar ve resmî bağlantılar
- Rechtspraak.nl — Gezag en omgang — de Rechtspraak
- Rijksoverheid — Ouderlijk gezag — resmî bilgi
- Centrum Internationale Kinderontvoering (IKO) — danışma ve arabuluculuk
Resmî veya güvenilir kaynaklara doğrulanmış bağlantılar. Yeni sekmede açılır.