Yasal çerçeve
GDPR'yi Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (Zakon za zaştita na liçnite danni, Закон за защита на личните данни) 2019'dan beri tamamlar. Komisyon'a ihlali öğrenmeden itibaren altı ay, ihlalden itibaren en geç iki yıl içinde başvurulur; Komisyon üç ay içinde bilgi verir ve GDPR'deki önlem ve cezaları uygular (m. 38). Veri sorumlusuna karşı idare mahkemesinde dava açılıp tazminat da istenebilir, ama aynı ihlal için Komisyon'da süreç sürerken değil (m. 39). Çevrim içi hizmetlerde 14 yaşından küçüğün rızasını velayeti kullanan ebeveyn verir (m. 25v); kimlik kartı, ehliyet ve oturma izni yalnızca kanun öngörüyorsa kopyalanır (m. 25g); kişisel numara (EGN, ЕГН) ve yabancılara verilen kişisel numara (LNÇ, ЛНЧ) kanun öngörmedikçe kamuya açık yayımlanamaz (m. 25j). Ceza Kanunu başkasına gönderilmiş elektronik mesajı öğrenmeyi bir yıla kadar hapis ya da para cezasıyla (m. 171), bilişim sistemine izinsiz girmeyi önemsiz olmayan hâllerde altı yıla kadar hapisle (m. 319a), korku uyandıran sistematik takibi bir yıla, aile içi şiddet bağlamında beş yıla kadar hapisle (m. 144a) cezalandırır.
Çifte vatandaşlar ve Bulgaristan'da çalışan Türk vatandaşları için EGN ya da LNÇ ile kimlik kopyası en riskli veridir: adınıza kredi çekmek ya da hat açmak için kullanılabilir. Biri kimliğinizin fotokopisini istiyorsa dayanağını sorun; adınıza kredi olup olmadığını Bulgar Merkez Bankası'nın Merkezî Kredi Sicili'nden (Централен кредитен регистър) nitelikli elektronik imzayla 14 gün içinde ücretsiz öğrenebilirsiniz. Türkiye için AB'nin yeterlilik kararı yoktur: verilerin Türkiye'ye aktarılması ek güvence gerektirir; Türkiye'deki veri sorumlularına karşı Kişisel Verileri Koruma Kurumu'na (KVKK) başvurulur.
Çiftler arasında en sık sorun mahrem görüntüler ve gizli takiptir. Bulgar Ceza Kanunu'nda rızasız mahrem görüntü paylaşımı için ayrı bir suç henüz yoktur; olaya göre müstehcen içerik yayma (m. 159/2) ya da ısrarlı takip (m. 144a) gibi genel hükümler gündeme gelebilir, yaymakla tehdit edip para istemek ise şantajdır (m. 213a). AB'nin 2024/1385 sayılı direktifi bu fiillerin ve siber takibin 14 Haziran 2027'ye kadar suç olarak düzenlenmesini istiyor.
Temel noktalar
| Denetim makamı | Kişisel Verileri Koruma Komisyonu (KZLD), Sofya |
|---|---|
| Şikâyet süresi | Öğrenmeden itibaren 6 ay, en geç 2 yıl; ücretsiz |
| Yargı yolu | İdare mahkemesinde dava ve tazminat |
| Çocuklar | 14 yaşından küçüklerin çevrim içi rızasını ebeveyn verir |
| Kimlik fotokopisi | Yalnızca kanun öngörüyorsa |
| Israrlı takip | m. 144a: 1 yıla kadar; aile içi şiddette 5 yıla kadar |
| Türkiye'ye aktarım | AB yeterlilik kararı yok; ek güvence gerekir |
Uygulamada
- Önce veri sorumlusuna yazılı başvurun; GDPR'ye göre yanıt süresi bir aydır, karmaşık başvurularda iki ay daha uzatılabilir.
- Yanıt gelmezse cpdp.bg'deki elektronik formla Komisyon'a şikâyet edin ve yazışmaları ekleyin; altı aylık süreyi kaçırmayın.
- Kimliğiniz kaybolduysa Merkezî Kredi Sicili'nden (cred.bnb.bg) adınıza kredi açılıp açılmadığını kontrol edin.
- Mahrem görüntülerle tehdit ediliyorsanız ödeme yapmayın, delilleri saklayın, platforma ve polise bildirin; şifrelerinizi değiştirip iki aşamalı doğrulamayı açın.
Maliyet ve karşılanma
Veri sorumlusuna başvuru ve Komisyon'a şikâyet ücretsizdir. Merkezî Kredi Sicili raporu 14 gün içinde ücretsiz, daha hızlısı ücretlidir. Tazminat davası avukat ve yargılama masrafı gerektirir; geliri yetersiz olanlar Ulusal Adlî Yardım Bürosu'na (0700 18 250) başvurabilir.
Son değişiklikler
Kanunun 2026'daki üç değişikliği (Bulgar Resmî Gazetesi, sayı 16, 51 ve 69/2026) Komisyon üyelerini ilgilendirir, vatandaşların haklarını değiştirmez. Ceza Kanunu'nun 2026'daki değişiklikleri (sayı 27 ve 32/2026) rızasız mahrem görüntü paylaşımı için ayrı bir suç getirmedi; AB direktifi gereği bu suçun 14 Haziran 2027'ye kadar düzenlenmesi gerekiyor.
Nereye başvurulur
- Kişisel Verileri Koruma Komisyonu (cpdp.bg): şikâyet ve dosya sorgulama; Sofya 1592, Prof. Tsvetan Lazarov Bulvarı 2.
- Polis (112), savcılık ve ГДБОП siber suç birimi (cybercrime.bg).
- Bölge mahkemesi (районен съд): aile içi şiddette iletişim yasağı içeren koruma kararı.
- Türkiye merkezli şirketler için Kişisel Verileri Koruma Kurumu (kvkk.gov.tr).
Bilmekte fayda var
Altı aylık süre ihlali öğrendiğiniz gün başlar. Mahrem görüntülerde zaman belirleyicidir: platforma hemen bildirin, şantajcıya ödeme yapmayın. Eşinizin telefonunu gizlice okumak size delil değil, ceza davası getirebilir.
Sık sorulan sorular
Bir şirketin hakkımda hangi verileri tuttuğunu nasıl öğrenirim?
Yazılı erişim başvurusu yapın: şirket kural olarak bir ay içinde ve ücretsiz olarak verilerinizin kopyasını, işleme amacını ve alıcıları bildirmek zorundadır. Yanıt gelmezse Komisyon'a şikâyet edin.
Eski eşim mahrem fotoğraflarımı yaymakla tehdit ediyor; ne yapabilirim?
Ödeme yapmayın, yazışmaları saklayın ve polise ya da savcılığa şikâyet edin: tehditle para istemek şantajdır (m. 213a), sistematik takip m. 144a'ya girer. Aile içi şiddet varsa bölge mahkemesinden iletişim yasağı isteyin.
Türkiye'de yaşıyorum; Bulgar bir kurum verilerimi kötüye kullanıyor. Nereye başvururum?
Bulgar Kişisel Verileri Koruma Komisyonu'na cpdp.bg üzerinden, ihlali öğrenmenizden itibaren altı ay içinde şikâyet edin. Türkiye'deki Kişisel Verileri Koruma Kurumu (KVKK) yalnızca Türkiye'deki veri sorumlularına bakar.
Kaynaklar ve resmî bağlantılar
- Zakon za zaştita na liçnite danni (lex.bg) — m. 25v, 25g, 25j, 38, 39
- Kişisel Verileri Koruma Komisyonu (КЗЛД) — şikâyet
- Nakazatelen kodeks — Bulgar Ceza Kanunu (lex.bg) — m. 144a, 159, 171, 213a, 319a
- BNB — Merkezî Kredi Sicili — ücretsiz rapor
- Avrupa Komisyonu — yeterlilik kararları — Türkiye listede yok
- Direktif (AB) 2024/1385 (EUR-Lex) — m. 5–6, 49
Resmî veya güvenilir kaynaklara doğrulanmış bağlantılar. Yeni sekmede açılır.