Yasal çerçeve
Ceza hukuku federaldir — saldırı, cezaî taciz, tehdit ve peace bond — koruma kararları ise eyaletlere aittir. 2021'de değiştirilen Divorce Act aile içi şiddeti zorlayıcı kontrol davranışlarını da içerecek biçimde geniş tanımlar ve mahkemelerin ebeveynlik kararlarında bunu dikkate almasını ister.
Kanada'daki Türk kadınları için: sponsor edilen eş failden ayrılınca daimî ikametini kaybetmez — koşullu daimî ikamet tam da şiddet yüzünden 2017'de kaldırıldı; statüsüz mağdur (örneğin sponsorluk bitmeden ya da geri çekilince) çalışma izni ve sağlık kapsamıyla aile içi şiddet mağdurları için ücretsiz geçici oturma izni alabilir. Polis ve sığınma evleri statü kontrol etmez; 911 tercümanla çalışır. Türkiye 2021'de İstanbul Sözleşmesi'nden çekildi, 6284 sayılı Kanun yürürlüktedir.
Kanada koruma kararları Türkiye'de geçerli değildir: Türkiye'ye dönüşte 6284 uyarınca aile mahkemesinden yeni tedbir kararı istenir, Kanada kararının tercümesi delildir. Çocuklarla mahkeme izni olmadan Türkiye'ye gitmek Lahey Sözleşmesi'ne göre kaçırmadır — şiddet mağduru için de; Divorce Act taşınma için 60 gün bildirim ister.
Temel noktalar
| Acil koruma kararları | Çoğu eyalette, çoğu zaman mesai dışı polis aracılığıyla |
|---|---|
| Peace bond | Mahkûmiyet olmadan alınabilen, kişiyi barışı korumaya zorlayan Ceza Kanunu kararı |
| Ebeveynlikte aile içi şiddet | 2021'den beri Divorce Act'te zorlayıcı kontrol dahil geniş tanımlı |
| Silahlar | Yasak kararları ve ruhsat iptali |
| Kiracılık | Çoğu eyalet mağdurlara erken kira feshi izni verir |
| Göçmenlik | Şiddet mağdurları için ücretsiz geçici oturma izni; sponsor edilen eş PR'ı kaybetmez |
| Özgül suç yok | Aile içi şiddet genel saldırı ve taciz suçlarıyla kovuşturulur |
| Zorlayıcı kontrol | Federal düzeyde teklif edildi, bazı eyalet aile hukuklarında zaten yansıyor |
| Türkiye | Kanada kararı Türkiye'de geçersiz — 6284 ile yeni tedbir |
Uygulamada
- Kayıt oluşturun: tarihli notlar, fotoğraflar, tıbbî raporlar, mesajlar ve tanık adları.
- Ayrılığı duyurmadan önce çıkışı planlayın — ayrılık istatistiksel olarak en tehlikeli dönemdir.
- Kimlik belgelerini (pasaport, PR kartı), biraz para ve yedek anahtarı evin dışında güvenli bir yerde tutun.
- Güvenlik düzenlemesi gereken yerlerde okullara ve işverenlere bildirin.
- Acil koruma kararını sorun: birkaç eyalet geceleri telefonla verir (Alberta, Saskatchewan, Manitoba).
- Her ebeveynlik başvurusunda aile içi şiddeti açıkça ileri sürün — yasal bir etkendir.
- Statüsüz: yardım kuruluşu ya da göçmenlik avukatı aracılığıyla şiddet mağdurları için TRP başvurusu (ücretsiz, çalışma izniyle); fail belgeleri aldıysa Türk konsolosluğu geçici pasaport verir.
Maliyet ve karşılanma
Başvurular genelde ücretsizdir; çoğu eyalette şiddet içeren aile davalarında adlî yardım vardır. Sığınma evleri ücretsiz; şiddet mağdurları için TRP harçsız.
Son değişiklikler
Zorlayıcı kontrol henüz federal düzeyde ayrı suç değil, ancak C-332 tasarısı 2024'te Avam Kamarası'ndan geçti; aile hukuku kararlarında zaten merkezîdir. Ontario ve diğer eyaletler 2024–2025'te partner şiddetini « salgın » ilan etti.
Nereye başvurulur
- Eyalet kriz hatları ve sığınma evi ağları; ShelterSafe Kanada çapında sığınma evlerini haritalar.
- Assaulted Women's Helpline 1-866-863-0511 (Ontario) ve başka yerlerdeki karşılıkları (Quebec'te SOS violence conjugale 1-800-363-9010).
- Eyalet bakanlıkları ve polis aracılığıyla mağdur hizmetleri.
- Türk-Kanada kadın dernekleri (Toronto, Montreal) — Türkçe destek.
- T.C. konsoloslukları — geçici pasaport, aileyle temas.
Bilmekte fayda var
« Sponsorluğu geri çekerim, seni sınır dışı ederler » tehdidi işlemez: sponsorlukla alınan daimî ikamet 2017'den beri koşulsuzdur ve sponsorluk sürecindeki mağdur TRP alır. Çocuklarla mahkeme izni olmadan Türkiye'ye gitmeyin — fail Lahey Sözleşmesi'yle geri dönüş kararı ve ebeveynlik zamanı alır; Türkiye sözleşmeye taraftır.
Sık sorulan sorular
Beni sponsor eden kocamdan ayrılırsam daimî ikametimi kaybeder miyim?
Hayır. 2017'den beri koşullu daimî ikamet yok; PR kartı evlilikten bağımsız geçerli kalır. Sponsorluk hâlâ sürüyorsa (başvuru işlemde), şiddet mağduru çalışma izniyle ücretsiz geçici oturma izni alabilir ve davayı insanî gerekçelerle sürdürebilir.
Peace bond nedir?
Ceza mahkemesinin (Kanun m. 810) bir kişiyi 12 ay barışı korumaya, temas ve yaklaşma yasağına zorlayan, mahkûmiyet gerektirmeyen kararı — makul korku yeter. İhlal suçtur. Eyaletin (hukukî) koruma kararı bunu tamamlar.
Kanada koruma kararı Türkiye'de geçerli mi?
Kendiliğinden değil. Türkiye'ye dönüşte 6284 sayılı Kanun uyarınca aile mahkemesinden ya da acilde kolluktan yeni tedbir kararı (yaklaşma yasağı, evden uzaklaştırma) istenir; Kanada kararının tercümesi güçlü delildir ve karar genellikle aynı gün çıkar.
Kaynaklar ve resmî bağlantılar
- Canada.ca — resmî hükûmet portalı
- Justice Laws Website — federal kanun ve yönetmelikler
- IRCC — Family violence and immigration — şiddet mağdurları için geçici oturma izni
Resmî veya güvenilir kaynaklara doğrulanmış bağlantılar. Yeni sekmede açılır.