Yasal çerçeve
1 Kasım 1984'ten beri yürürlükteki Gebeliğin Sonlandırılması Yasası (Wafz), kadının kendisinin değerlendirdiği bir zor durumdaysa, fetüs vücut dışında yaşayabilir olana kadar — içtihatla 24 hafta olarak belirlendi; klinikler güvenlik için 22 haftayı sınır alır — lisanslı bir klinik ya da hastanede sonlandırmaya izin verir. Gecikmiş âdet tedavisi (âdetin gecikmesinden 16 güne kadar) yasanın dışındadır. İlk görüşme ile işlem arasındaki beş günlük sabit düşünme süresi 1 Ocak 2023'te kaldırıldı: hekim ve kadın düşünme süresini birlikte belirler. 1 Ocak 2024'ten beri aile hekimi kliniklerin yanında dokuz haftaya kadar hapı reçete edebilir. İşlem Hollanda'da yaşayanlar için VWS Bakanlığı'nın sübvansiyon programıyla, kişisel katkı payı dışında ücretsizdir. Ceza Kanunu (madde 296) yasa dışı sonlandırmayı suç olarak tutmayı sürdürür; gebeliğin sonlandırılmasını ceza hukukundan çıkaracak bir kanun teklifi parlamentoda görüşülüyor. Hollanda 2023'te yıllarca 30 000 civarında seyrettikten sonra yaklaşık 40 000 sonlandırma kaydetti; yaklaşık dörtte biri, özellikle geç sonlandırmalar için yurt dışından gelen kadınlardır.
Türkiye'den farklar: Türkiye'de süre 10 haftadır ve evli kadınlar için eşin rızası aranır; Hollanda'da süre 22–24 haftadır, karar yalnızca kadına aittir, eşin rızası, bilgisi ya da imzası istenmez ve 16 yaşından itibaren genç kızlar ebeveyn rızası olmadan tedavi görebilir. Klinikler gizlilik ilkesine bağlıdır ve aileye bilgi vermez; Türkçe tercüman ücretsizdir.
Temel noktalar
| Süre | Yaşayabilirliğe kadar: içtihata göre 24 hafta, uygulamada 22 hafta; gecikmiş âdet tedavisi yasa dışında |
|---|---|
| Düşünme süresi | 5 günlük sabit süre 1 Ocak 2023'te kaldırıldı; hekimle görüşerek esnek |
| Hap | 9 haftaya kadar; 1 Ocak 2024'ten beri aile hekiminde ya da klinikte |
| Nerede | Lisanslı klinikler (on beş civarı) ve hastaneler; sevk gerekmez |
| Eşin rızası | Aranmaz — Türkiye'deki kuralın aksine |
| Ücret | Hollanda'da yaşayanlar için ücretsiz (VWS sübvansiyonu), kişisel katkı payı dışında; yaşamayanlar için ücretli |
| Rakamlar (IGJ) | 2023'te yaklaşık 40 000 sonlandırma; 15–44 yaş arası 1 000 kadında yaklaşık 9 |
Uygulamada
- Doğrudan bir klinikle ya da aile hekimiyle iletişime geçin; sevk gerekmez, ancak aile hekimi dokuz haftaya kadar hapı kendisi reçete edebilir ve sonrasında sevk eder.
- Küçükler 16 yaşından itibaren ebeveyn rızası olmadan, hekimle görüşerek daha küçük yaşta da tedavi edilebilir; klinikler konuşmak isteyenlere Fiom ve Siriz aracılığıyla görüşme sunar.
- 13 haftadan sonra ve kesinlikle 18 haftadan sonra sonlandırma için tüm klinikler yetkili değildir; klinikler uzman merkezlere sevk eder ve bekleme kısadır.
- Belçika, Almanya ya da Polonya'da süreyi aşan kadınlar Hollanda kliniklerinde 22 haftaya kadar ücretli tedavi edilir; Türkiye'den gelenler için de aynısı geçerlidir — Abortion Network Amsterdam ve Women on Waves organizasyona yardım eder.
Maliyet ve karşılanma
Hollanda'da yaşayanlar için ücretsiz; yaşamayan kişi süreye ve yönteme göre 500–1 200 euro öder; aile hekimindeki hap Hollanda sağlık sigortasıyla ücretsizdir.
Son değişiklikler
İki yılda iki değişiklik: sabit düşünme süresinin kaldırılması (2023) ve aile hekiminde hap (2024). Belediyeler 2023'ten beri kliniklerin çevresinde göstericilere karşı tampon bölgeler kuruyor; gebeliğin sonlandırılmasını Ceza Kanunu'ndan çıkaracak kanun teklifi 2025–2026'da Tweede Kamer'de görüşüldü.
Nereye başvurulur
- Rijksoverheid.nl: yasa, klinikler, masraflar.
- İstenmeyen gebelikte görüşme için Fiom ve Siriz; gençler için Sense.info.
- Klinik listesi için Nederlands Genootschap van Abortusartsen.
Bilmekte fayda var
Kliniklerdeki 22 hafta sınırı yasal sınır değil güvenlik payıdır: yasa 24 dese de 22 haftadan sonra hiçbir klinik tedavi etmez. Ücretsiz tedavi yalnızca Hollanda'da yaşayanlar içindir: Türkiye'den gelen kadın öder. Hekim ve klinik eşe ya da aileye bilgi vermez.
Sık sorulan sorular
Eşimin rızası ya da bilgisi gerekir mi?
Hayır. Hollanda'da karar yalnızca gebe kadına aittir; klinik eşe bilgi vermez, imza istenmez. Türkiye'de evli kadınlar için aranan eş rızası burada uygulanmaz; Türk vatandaşı olmak bunu değiştirmez, çünkü işlem Hollanda hukukuna tabidir.
Hollanda'da yaşayan Türk kadını için işlem kaça?
Hollanda'da kayıtlı ve Hollanda sigortalıysa hiçbir şey: işlemi VWS Bakanlığı programı kişisel katkı payı dışında finanse eder. Aile hekimindeki 9 haftaya kadar hap da ücretsizdir. Hollanda'da sigortasız yaşayan (örneğin kayıt dışı çalışan) yaşamayanlar gibi öder.
Kaynaklar ve resmî bağlantılar
- Rijksoverheid — Abortus — resmî bilgi
- Wet afbreking zwangerschap — wetten.overheid.nl
- Fiom — onbedoeld zwanger — destek ve bilgi
Resmî veya güvenilir kaynaklara doğrulanmış bağlantılar. Yeni sekmede açılır.