Ramy prawne
Ustawa z 21 kwietnia 2021 roku stworzyła odrębne przestępstwo: każdy akt seksualny pełnoletniego z małoletnim poniżej 15 lat jest zgwałceniem lub napaścią seksualną, bez konieczności dowodzenia przemocy, przymusu, groźby lub zaskoczenia, gdy różnica wieku wynosi co najmniej pięć lat. Dla kazirodztwa próg podniesiono do 18 lat.
Francuska definicja zgwałcenia opiera się nadal na przemocy, przymusie, groźbie lub zaskoczeniu (art. 222-23 kodeksu karnego), a nie wprost na braku zgody — w 2025 roku parlament przyjął jednak zmianę wpisującą brak zgody do definicji (ustawa z 2025 roku o „non-consentement”). Polska wprowadziła w 2025 roku definicję opartą na braku zgody (art. 197 KK) i wiek ochrony 15 lat — oba kraje są dziś blisko. Zeznania można składać po polsku: policja i sąd zapewniają tłumacza bezpłatnie.
Najważniejsze punkty
| Wiek przyzwolenia | 15 lat |
|---|---|
| Próg braku zgody | Poniżej 15 lat wobec pełnoletniego starszego o co najmniej pięć lat: kwalifikacja automatyczna |
| Kazirodztwo i władza | 18 lat |
| Przedawnienie | 30 lat od pełnoletności dla zbrodni seksualnych na małoletnich, z przedawnieniem „ruchomym” przy nowej ofierze |
| Zgwałcenie w małżeństwie | Uznane; małżeństwo nie tworzy domniemania zgody |
| Zamrożenie (sidération) | Uznane przez orzecznictwo za niezgodne ze swobodną zgodą |
| Klauzula bliskości wieku | Wyłącza przestępstwo między nastolatkami o zbliżonym wieku |
| Jednostki medyczno-sądowe | Wykonują badania, czasem przed jakimkolwiek zawiadomieniem |
| Pomoc prawna | Przyznawana bez warunku dochodów ofiarom najcięższych zbrodni |
W praktyce
- Zawiadomienie składa się w dowolnym komisariacie lub brygadzie żandarmerii, niezależnie od miejsca czynu; można poprosić o tłumacza języka polskiego.
- Badanie medyczno-sądowe można wykonać w jednostce medyczno-sądowej (UMJ), także przed jakimkolwiek zawiadomieniem w kilku departamentach.
- Ofiary małoletnie mogą być wysłuchane w obecności osoby towarzyszącej i przez przeszkolonych śledczych.
- Pomoc prawna jest przyznawana bez warunku dochodów ofiarom najcięższych zbrodni.
- Stowarzyszenia pomocy ofiarom (France Victimes, 116 006) towarzyszą bezpłatnie; Polska Misja Katolicka i polskie stowarzyszenia w Paryżu pomagają w pierwszym kontakcie.
Koszt i refundacja
Zawiadomienie, badanie w UMJ i wsparcie stowarzyszeń są bezpłatne; pomoc prawna bez warunku dochodów dla ofiar najcięższych zbrodni; CIVI (komisja odszkodowań dla ofiar przestępstw) wypłaca odszkodowanie nawet bez skazania sprawcy.
Ostatnie zmiany
Parlament przyjął w 2025 roku wpisanie braku zgody do definicji zgwałcenia i napaści seksualnej; od 2021 roku obowiązuje próg 15 lat i przedawnienie ruchome.
Gdzie się zwrócić
- 3919 — violences femmes info, anonimowy i bezpłatny.
- 119 — enfance en danger, całodobowo.
- 116 006 — pomoc ofiarom; 17 lub 112 w nagłym wypadku.
- Stowarzyszenia pomocy ofiarom obecne w sądach.
Warto wiedzieć
Nie trzeba składać zawiadomienia, by stwierdzić fakty: konsultacja medyczna i zgłoszenie mogą poprzedzać o wiele miesięcy decyzję o zawiadomieniu, a dowody są przechowywane. Ofiara z Polski nie potrzebuje statusu pobytowego ani ubezpieczenia, by złożyć zawiadomienie i skorzystać z UMJ.
Najczęstsze pytania
Co oznacza próg 15 lat?
Że każdy akt seksualny osoby pełnoletniej z dzieckiem poniżej 15 lat, gdy różnica wieku wynosi co najmniej 5 lat, jest automatycznie zgwałceniem lub napaścią — bez badania zgody dziecka. Między nastolatkami o zbliżonym wieku przestępstwa nie ma. Polska od 2025 roku ma ten sam wiek ochrony.
Jak zgłosić przestępstwo seksualne we Francji?
W dowolnym komisariacie lub żandarmerii (17 w nagłym wypadku), także online przez „plainte en ligne” dla niektórych czynów; poprosić o tłumacza. Badanie w UMJ można wykonać przed zawiadomieniem, a dowody zabezpieczyć. Stowarzyszenie pomocy ofiarom (116 006) towarzyszy bezpłatnie od pierwszego dnia.
Źródła i linki urzędowe
- service-public.fr — oficjalny portal praw i procedur
- Légifrance — oficjalny tekst ustaw i kodeksów
- France Victimes — 116 006 — bezpłatna pomoc ofiarom
Sprawdzone linki do źródeł urzędowych lub referencyjnych. Otwierają się w nowej karcie.