Het wettelijke kader
De Wet seksuele misdrijven, in werking op 1 juli 2024, verving de zedentitel van het Wetboek van Strafrecht. Het uitgangspunt is de toestemming: seksuele handelingen met iemand van wie men weet of ernstige reden heeft om te vermoeden dat hij niet wil, zijn aanranding of verkrachting — in een «schuld»-variant (had moeten weten) en een «opzet»-variant (wist), met hogere straffen bij dwang, geweld of bedreiging. Wie bevriest of niet protesteert, stemt niet toe. De seksuele meerderjarigheid blijft 16 jaar: seksuele handelingen met een kind van 12 tot 16 zijn strafbaar (het Openbaar Ministerie vervolgt gelijkwaardige relaties tussen leeftijdsgenoten in beginsel niet), met een kind onder 12 altijd zwaar strafbaar; jongeren van 16 en 17 zijn beschermd tegen misbruik van gezag, betaalde seks en pornografie. Nieuw zijn de strafbaarstelling van seksuele intimidatie in het openbaar (overtreding, tot drie maanden), van sexchatting met kinderen en van sextortion, en hogere straffen voor het ongevraagd verspreiden van beelden. Zedenmisdrijven tegen kinderen en verkrachting verjaren niet. Het Centrum Seksueel Geweld (CSG) biedt binnen zeven dagen medische, forensische en psychologische hulp; de politie doet eerst een informatief gesprek vóór de aangifte.
De kernpunten
| Toestemming | Kern van de wet sinds 1 juli 2024; geen geweld vereist; schuld- en opzetvariant |
|---|---|
| Seksuele meerderjarigheid | 16 jaar; 12-16 strafbaar behalve gelijkwaardige leeftijdsgenoten; onder 12 altijd zwaar strafbaar |
| Nieuwe strafbaarstellingen | Seksuele intimidatie in het openbaar, sexchatting met kinderen, sextortion |
| Verjaring | Geen voor verkrachting en zedenmisdrijven tegen kinderen |
| Hulp | Centrum Seksueel Geweld 0800-0188, 24/7, binnen 7 dagen na de feiten voor forensisch onderzoek |
| Cijfers (CBS) | Meer dan een op de tien vrouwen van 16 jaar of ouder per jaar slachtoffer van seksueel grensoverschrijdend gedrag |
In de praktijk
- Bel het Centrum Seksueel Geweld (0800-0188) zo snel mogelijk na een aanranding of verkrachting: binnen zeven dagen kunnen sporen worden vastgelegd, ook als u nog niet weet of u aangifte wilt doen; de hulp is gratis en vertrouwelijk.
- Bij de politie kunt u eerst een informatief gesprek vragen; de aangifte kan later, en zedenzaken verjaren niet. Slachtofferhulp Nederland (0900-9999 001) begeleidt gratis, ook tijdens het proces.
- Bewaar berichten, foto's en namen van getuigen; bij sextortion of het verspreiden van beelden helpt Helpwanted.nl (Offlimits) om de beelden te laten verwijderen en de politie in te schakelen.
- Voor jongeren: een relatie tussen een 15-jarige en een 17-jarige is niet automatisch strafbaar, een relatie met een volwassene of een gezagsverhouding wel; Sense.info en de Kindertelefoon (0800-0432) leggen het uit.
Kosten en vergoeding
De hulp van het CSG, de politie en Slachtofferhulp is gratis; een advocaat voor het slachtoffer wordt bij ernstige zedenmisdrijven kosteloos toegevoegd; het Schadefonds Geweldsmisdrijven betaalt een tegemoetkoming.
Recente veranderingen
De Wet seksuele misdrijven van 1 juli 2024 was de grootste herziening van het zedenrecht sinds 1886; de eerste veroordelingen voor schuldverkrachting en seksuele intimidatie volgden in 2025. De politie en het OM breidden de zedenteams uit.
Waar u terechtkunt
- Centrum Seksueel Geweld: 0800-0188, dag en nacht, zestien locaties.
- Slachtofferhulp Nederland: 0900-9999 001; Helpwanted.nl voor online seksueel misbruik.
- Politie.nl: informatief gesprek en aangifte zeden; het Schadefonds Geweldsmisdrijven.
Goed om te weten
De nieuwe wet is geen omgekeerde bewijslast: het Openbaar Ministerie moet nog altijd bewijzen dat de verdachte wist of had moeten weten dat u niet wilde. Sporen, berichten en een snelle melding wegen zwaar — daarom het CSG binnen zeven dagen, ook bij twijfel.
Bronnen en officiële links
- Rijksoverheid — Wet seksuele misdrijven — officiële informatie
- Centrum Seksueel Geweld — hulp na seksueel geweld
- Slachtofferhulp Nederland — gratis hulp aan slachtoffers
Gecontroleerde links naar officiële of gezaghebbende bronnen. Ze openen in een nieuw tabblad.