Het wettelijke kader
De AVG geldt rechtstreeks; de Uitvoeringswet AVG (UAVG, 25 mei 2018) vult ze aan: de leeftijd voor eigen toestemming is 16 jaar, het burgerservicenummer mag alleen met wettelijke grond worden gebruikt, en de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) is de toezichthouder, met de bevoegdheid boetes op te leggen tot 20 miljoen euro of 4 % van de omzet. De AP legde de laatste jaren zware boetes op — Uber 290 miljoen euro (2024) voor doorgifte van chauffeursgegevens naar de Verenigde Staten, Clearview AI 30,5 miljoen (2024) voor gezichtsherkenning, Netflix 4,75 miljoen (2024) voor gebrekkige informatie — en publiceerde richtsnoeren over datingapps, locatiegegevens en gezichtsherkenning. Cookies en tracking vallen onder artikel 11.7a van de Telecommunicatiewet, waarop de AP en de Autoriteit Consument en Markt (ACM) toezien; de ACM is ook de coördinator voor digitale diensten onder de DSA. Datalekken moeten binnen 72 uur bij de AP worden gemeld en aan de betrokkenen als er risico is. Wie meent dat een organisatie de regels schendt, klaagt gratis bij de AP of dagvaardt voor de rechter, ook collectief via de Wet afwikkeling massaschade (WAMCA).
De kernpunten
| Wet | AVG en Uitvoeringswet AVG (2018); Telecommunicatiewet voor cookies |
|---|---|
| Toezichthouder | Autoriteit Persoonsgegevens (AP); ACM voor de DSA en cookies |
| Leeftijd | 16 jaar voor eigen toestemming; jonger met toestemming van de ouders |
| Boetes | Tot 20 miljoen euro of 4 % van de omzet; Uber 290 miljoen (2024), Clearview 30,5 miljoen (2024) |
| Datalekken | Melding bij de AP binnen 72 uur; melding aan de betrokkenen bij risico |
| Rechtsgang | Klacht bij de AP gratis; rechter, ook collectief (WAMCA) |
In de praktijk
- Vraag uw gegevens op bij de datingapp of het sociale netwerk met een verzoek om inzage; de AP biedt voorbeeldbrieven, en het antwoord moet binnen een maand komen. Blijft het uit, dien dan een klacht in bij de AP via het formulier op haar site.
- Wie zijn foto's of gegevens in een nepprofiel terugvindt, vraagt het platform om verwijdering op grond van de AVG en de DSA en meldt het bij de politie (identiteitsfraude) en het Centraal Meldpunt Identiteitsfraude.
- Ouders van kinderen onder 16: de toestemming voor een app is de uwe; de AP en Kennisnet leggen uit hoe u de instellingen controleert, en de DSA verbiedt gerichte reclame op minderjarigen.
- Voor bedrijven en verenigingen die gegevens van leden of klanten verwerken — ook een kleine datingsite —: register van verwerkingen, privacyverklaring, verwerkersovereenkomsten en een meldprocedure voor datalekken zijn verplicht; de AP publiceert een stappenplan.
Kosten en vergoeding
Inzage, wissing en klacht bij de AP zijn gratis; een procedure bij de rechter kost griffierecht en een advocaat, of niets als een belangenorganisatie een collectieve actie voert.
Recente veranderingen
De AP legde in 2024 haar hoogste boete ooit op (Uber, 290 miljoen euro) en waarschuwde in 2025 voor de risico's van AI-chatbots als relatie-apps; de ACM werd in 2024 coördinator voor digitale diensten en behandelt klachten over platformen.
Waar u terechtkunt
- Autoriteit Persoonsgegevens (autoriteitpersoonsgegevens.nl): rechten, voorbeeldbrieven, klachtformulier.
- Autoriteit Consument en Markt voor cookies en de Digitaledienstenverordening.
- Centraal Meldpunt Identiteitsfraude bij misbruik van uw gegevens.
Goed om te weten
De AP heeft duizenden klachten en beperkte capaciteit: een klacht leidt zelden tot een snelle individuele oplossing. Gebruik ze om druk te zetten, maar begin met het verzoek aan de organisatie zelf, schriftelijk en gedateerd — de rechter en de AP kijken eerst of u dat deed.
Bronnen en officiële links
- Autoriteit Persoonsgegevens — toezichthouder
- Rijksoverheid — Privacy en persoonsgegevens — officiële informatie
- Autoriteit Consument en Markt — Digitaledienstenverordening — coördinator digitale diensten
Gecontroleerde links naar officiële of gezaghebbende bronnen. Ze openen in een nieuw tabblad.