Het wettelijke kader
De AVG geldt rechtstreeks; de wet van 30 juli 2018 betreffende de bescherming van natuurlijke personen met betrekking tot de verwerking van persoonsgegevens vult ze aan en stelt de leeftijd voor eigen toestemming op 13 jaar. De Gegevensbeschermingsautoriteit (GBA), opgericht in 2018 als opvolger van de Privacycommissie, heeft een Eerstelijnsdienst voor informatie en bemiddeling, een Inspectiedienst en een Geschillenkamer die klachten behandelt en sancties oplegt, tot 20 miljoen euro of 4 % van de omzet; haar beslissing tegen IAB Europe (2022) over het toestemmingskader voor reclamecookies, bevestigd door het Hof van Justitie in 2024, veranderde de cookiebanners van heel Europa. De Vlaamse Toezichtcommissie controleert de verwerkingen van de Vlaamse overheid en lokale besturen. Cookies vallen onder artikel 129 van de wet op de elektronische communicatie, met toezicht van de GBA. Het BIPT is de coördinator voor digitale diensten onder de DSA. Datalekken worden binnen 72 uur bij de GBA gemeld. Wie een schending vaststelt, klaagt gratis bij de GBA of stapt naar de rechter, ook via een collectieve vordering van een erkende consumentenorganisatie.
De kernpunten
| Wet | AVG en wet van 30 juli 2018; wet elektronische communicatie voor cookies |
|---|---|
| Toezichthouder | Gegevensbeschermingsautoriteit (GBA) met Geschillenkamer; Vlaamse Toezichtcommissie voor de Vlaamse overheid; BIPT voor de DSA |
| Leeftijd | 13 jaar voor eigen toestemming, de laagste van de Unie |
| Boetes | Tot 20 miljoen euro of 4 % van de omzet; IAB Europe 250 000 euro (2022), bevestigd door het Hof van Justitie (2024) |
| Datalekken | Melding bij de GBA binnen 72 uur |
| Rechtsgang | Klacht bij de GBA gratis; rechter; collectieve vordering via consumentenorganisatie |
In de praktijk
- Vraag uw gegevens op bij de app of het netwerk met een verzoek om inzage; de GBA biedt modelbrieven en een uitleg van elke stap; blijft het antwoord uit na een maand, dien dan een klacht in via het formulier van de GBA, die eerst bemiddelt.
- Wie zijn foto's in een nepprofiel terugvindt, vraagt het platform om verwijdering (AVG en DSA), meldt het bij de politie en kan het Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen inschakelen als het om intieme beelden gaat.
- Ouders: een kind van 13 kan in België zelf een account openen op de meeste diensten; de GBA publiceert met Child Focus en Mediawijs gidsen voor ouders en scholen over instellingen en rechten.
- Verenigingen, zelfstandigen en kleine sites: register van verwerkingen, privacyverklaring, verwerkersovereenkomsten en een procedure voor datalekken zijn verplicht; de GBA biedt een toolbox voor kmo's.
Kosten en vergoeding
Inzage, wissing en klacht bij de GBA zijn gratis; een procedure bij de rechter kost rolrecht en een advocaat, of niets via een collectieve vordering; de GBA kan schadevergoeding niet toekennen, alleen de rechter.
Recente veranderingen
Het Hof van Justitie bevestigde in maart 2024 de beslissing van de GBA tegen IAB Europe; de GBA legde in 2024-2025 boetes op aan mediabedrijven en telecomoperatoren voor cookies en direct marketing; het BIPT werd coördinator voor digitale diensten.
Waar u terechtkunt
- Gegevensbeschermingsautoriteit (gegevensbeschermingsautoriteit.be): rechten, modelbrieven, klachtformulier.
- Vlaamse Toezichtcommissie voor verwerkingen door de Vlaamse overheid en gemeenten.
- Mediawijs en Child Focus voor ouders en jongeren.
Goed om te weten
De leeftijd van 13 jaar geldt voor de toestemming voor online diensten, niet voor alles: een app die gezondheids- of seksuele gegevens van een 14-jarige verzamelt, moet zich nog altijd houden aan de bijzondere bescherming van kinderen, en ouders behouden het recht om inzage en wissing te vragen namens hun kind.
Bronnen en officiële links
- Gegevensbeschermingsautoriteit — toezichthouder
- Wet van 30 juli 2018 betreffende de bescherming van natuurlijke personen — Belgisch Staatsblad
- Vlaamse Toezichtcommissie — Vlaamse overheid
Gecontroleerde links naar officiële of gezaghebbende bronnen. Ze openen in een nieuw tabblad.