Yasal çerçeve
Her eyalet restraining order, order of protection ya da injunction for protection adıyla sivil koruma kararları sağlar. Federal hukuk nitelikli kararlara tabi ya da aile içi şiddet kabahatinden hükümlü kişilerin silah bulundurmasını yasaklar. Violence Against Women Act hizmetleri finanse eder ve istismar gören eşlere göçmenlik koruması sağlar.
ABD'deki Türk kadınları için en önemli hüküm göçmenlik hükmüdür: ABD vatandaşının ya da daimî mukiminin şiddet gören eşi (ya da kocası), failin bilgisi ve katılımı olmadan kendi başına yeşil kart başvurusu yapabilir (VAWA self-petition, Form I-360); 2 yıllık koşullu kart « battered spouse waiver » ile I-751 dilekçesiyle açılabilir. Hiç statüsü olmayan mağdurlar için U vizesi (polisle işbirliği yapan suç mağdurları) vardır. Polis mağdurlara statü sormaz ve koruma kararını herkes alır. Türkiye 2021'de İstanbul Sözleşmesi'nden çekildi, 6284 sayılı Kanun yürürlüktedir; ABD hiç taraf olmamıştır ama VAWA çerçevesi geniştir.
Amerikan kararları tüm eyaletlerde (full faith and credit) uygulanır, Türkiye'de değil — Türkiye'ye dönüşte 6284 sayılı Kanun uyarınca aile mahkemesinden yeni tedbir kararı istenir; Amerikan kararının tercümesi delildir. Çocuklarla mahkeme izni olmadan Türkiye'ye gitmek Lahey Sözleşmesi'ne göre kaçırmadır.
Temel noktalar
| Koruma kararları | Her eyalette, çoğu zaman aynı gün acil ex parte kararlarla |
|---|---|
| Silahlar | Nitelikli kararlar ve mahkûmiyetler için federal yasak |
| Full faith and credit | Koruma kararları eyalet sınırları ötesinde uygulanır |
| VAWA göçmenlik koruması | Vatandaş ve daimî mukimlerin istismar gören eşleri için kendi başına başvuru, suç mağdurları için U vizesi |
| Konut | Federal destekli konutlarda mağdurlar için tahliyeye karşı koruma |
| Velayet | Aile içi şiddet her eyaletin çocuğun üstün yararı analizinde bir etkendir |
| Adres gizliliği | Pek çok eyalette ikame adres kullanma programları |
| Türkiye | Amerikan kararı Türkiye'de geçerli değil — 6284 ile yeni tedbir |
Uygulamada
- Kayıt oluşturun: tarihli notlar, fotoğraflar, tıbbî raporlar, mesajlar ve tanık adları.
- Ayrılığı duyurmadan önce çıkışı planlayın — ayrılık istatistiksel olarak en tehlikeli dönemdir.
- Kimlik belgelerini (Türk pasaportu, yeşil kart), biraz para ve yedek anahtarı evin dışında güvenli bir yerde tutun.
- Güvenlik düzenlemesi gereken yerlerde okullara ve işverenlere bildirin.
- Eyaletler arası seyahatte kararın onaylı örneğini taşıyın.
- Statünüz şiddet uygulayan eşe bağlıysa her şeyden önce VAWA kendi başına başvurusunu sorun — adlî yardım kuruluşları ücretsiz yapar.
- Fail belgeleri aldıysa Türk konsolosluğu geçici pasaport verir; Türkçe destek: New York ve New Jersey'deki Türk-Amerikan kadın dernekleri, Sakhi (Güney Asyalı ve Orta Doğulu kadınlar, New York).
Maliyet ve karşılanma
Koruma kararı başvuruları genelde ücretsizdir ve mahkeme kendi kendine yardım merkezleri evrakta yardım eder. Adlî yardım ve aile içi şiddet klinikleri pek çok bölgede ücretsiz temsil sağlar. VAWA I-360 başvurusu ücretsizdir.
Son değişiklikler
Silah yasaklarının uygulanması önemli davalara konu oldu (Yüksek Mahkeme yasağı United States v. Rahimi, 2024'te onadı) ve uygulamada en önemli federal koruma olmayı sürdürüyor.
Nereye başvurulur
- National Domestic Violence Hotline 800-799-7233, 7/24, SMS ve sohbetle (tercümanla Türkçe de).
- StrongHearts Native Helpline 844-762-8483.
- Eyalet aile içi şiddet koalisyonları — yerel sığınma evleri ve hukukî yardım listeleri.
- Türk-Amerikan kadın dernekleri (New York, New Jersey), Sakhi for South Asian Survivors — Türkçe/Orta Doğu kökenli kadınlara destek.
- T.C. konsoloslukları — geçici pasaport, aileyle temas.
Bilmekte fayda var
« Seni göçmenliğe bildiririm » tehdidi failin klasik aracıdır: vatandaş ya da mukim eşine (VAWA) ve suç mağduruna (U vizesi) karşı işlemez, polis mağdurları bildirmez. Çocuklarla mahkeme izni olmadan Türkiye'ye gitmeyin — fail Lahey Sözleşmesi'yle geri dönüş kararı alır ve mağdur velayeti kaybeder; Türkiye sözleşmeye taraftır.
Sık sorulan sorular
Amerikalı kocamdan ayrılırsam yeşil kartımı kaybeder miyim?
Şiddeti belgelerseniz hayır: VAWA kendi başına başvurusu (I-360) kocanın katılımı olmadan, boşanmadan sonra bile (2 yıla kadar) daimî kart istemenize izin verir; koşullu kartı muafiyetli I-751 açar. Kanıtlar: polis raporları, koruma kararı, hekim raporları, tanık beyanları. Başvuru gizlidir — USCIS faille temas kurmaz.
Koruma kararını ne kadar çabuk alırım?
Acil (ex parte) karar çoğu zaman aynı gün ilçe mahkemesinde, fail olmadan; tam karar 2–3 hafta içindeki duruşmadan sonra, bir yıldan birkaç yıla. Karar teması, yaklaşmayı ve silah bulundurmayı yasaklar.
Amerikan kararı Türkiye'de geçerli mi?
Kendiliğinden değil. Türkiye'ye dönüşte 6284 sayılı Kanun uyarınca aile mahkemesinden (acilde kolluktan) yeni tedbir kararı istenir; Amerikan kararının yeminli tercümesi güçlü delildir ve karar genellikle aynı gün verilir.
Kaynaklar ve resmî bağlantılar
- USA.gov — devlet hizmetleri resmî rehberi
- Congress.gov — federal mevzuat
- USCIS — Abused spouses (VAWA) — şiddet mağdurları için kendi başına yeşil kart başvurusu
Resmî veya güvenilir kaynaklara doğrulanmış bağlantılar. Yeni sekmede açılır.